Ograniczenie władzy rodzicielskiej.

Na wypadek gdyby władza rodzicielska przez jednego lub oboje rodziców wykonywana była w sposób zagrażający dobru dziecka ustawodawca wyposażył Sady Rodzinne w szereg instytucji pozwalających regulować władzę rodzicielską.

W wypadku kiedy dobru dziecka zagraża niebezpieczeństwo Sąd Rodzinny może zastosować wobec rodziców różne środki mające na celu ochronę dziecka. Sąd może zatem między innymi pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej, może też władzę tę ograniczyć albo ja zawiesić.

Powody ograniczenia władzy rodzicielskiej.

Dobro dziecka może być zagrożone przede wszystkim z powodu niewłaściwego wykonywania władzy rodzicielskie przez jednego albo oboje rodziców, które może polegać na:

• zaniedbywaniu potrzeb dziecka

• nieodpowiednim dbaniu o zdrowie dziecka

• zaniechaniu realizacji obowiązku szkolnego

• pozostawienie dziecka bez właściwej opieki

• doprowadzenie do sytuacji powstania zagrożenia zdrowia lub nawet życia dziecka.

Nie zawsze jednak zagrożenie dobru dziecka jest wynikiem działań zawinionych przez rodziców. Niekiedy wynikają one z trudnej sytuacji życiowej lub kolokwialnie rzecz ujmując „nieradzenia sobie” rodziców.

Stąd też pamiętać należy, że działania Sądu nie są wymierzone w rodziców, a jego celem jest ochrona dobra dziecka niezależnie od przyczyn powodujących zagrożenie tego dobra.

Dalej idąc tym tropem wskazać należy, że ograniczenie władzy rodzicielskiej może nastąpić również w sytuacji gdy doszło do rozłączenia rodziców (rozwód, separacja).

Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, Sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka. Sąd może pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, i jest zasadne oczekiwanie, że będą współdziałać w sprawach dziecka.

Na czy polega ograniczenie władzy rodzicielskiej ?

W sytuacji zagrożenia dobra dziecka, gdy Sąd dojdzie do wniosku, że zasadne jest ograniczenie władzy rodzicielskiej jednemu lub obojgu rodziców może on w szczególności:

  • zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania, w szczególności do pracy z asystentem rodziny, realizowania innych form pracy z rodziną, skierować małoletniego do placówki wsparcia dziennego, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub skierować rodziców do placówki albo specjalisty zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń;
  • określić, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu, albo poddać rodziców innym ograniczeniom, jakim podlega opiekun;
  • poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego;
  • skierować małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi;
  • zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej albo powierzyć tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej małżonkom lub osobie, niespełniającym warunków dotyczących rodzin zastępczych, w zakresie niezbędnych szkoleń, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej albo zarządzić umieszczenie małoletniego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej.

 

Kiedy Sąd rozpoznaje sprawę o ograniczenie władzy rodzicielskiej ?

Ograniczenie władzy rodzicielskiej może nastąpić wskutek:

• złożenia wniosku przez jednego z rodziców,

• złożenia wniosku przez każdego, kto posiada odpowiednią wiedzę na temat okoliczności uzasadniających, iż dziecku dzieje się krzywda w wyniku nienależycie sprawowanej władzy rodzicielskiej (np. w przypadku uzasadnionych przypuszczeń o biciu, zaniedbaniu lub niedożywieniu dziecka),

• wszczęcia przez sąd postępowania z urzędu.

Wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej może zostać właściwie przez każda osoba mająca wiedze o tym, że dobro dziecka może być zagrożone (jeżeli osoba ta okaże się nieuprawniona do złożenia wniosku Sąd wobec powzięcia takiej informacji winien podjęć postępowanie z urzędu).

Dodatkowo organy władzy oraz inne instytucje niejako z urzędu są zobowiązane do złożenia wniosku. Przykładowo miedzy innymi placówki oświatowe, policja czy opieka społeczna powinny niezwłocznie po otrzymaniu informacji o zagrożeniu dobra dziecka zainicjować postępowanie Sądowe.

Sąd może ograniczyć władzę rodzicielską również w wyroku rozwodowym.

Gdzie składamy wniosek?

Wniosek o ograniczenie władzy rodzicielskiej należy skierować do Sądu Rejonowego, Wydział Rodzinny, właściwy dla miejsca zamieszkania dziecka.

Opłaty od wniosku.

Złożenie wniosku o ograniczenie władzy rodzicielskiej podlega opłacie sądowej 40 zł, w przypadku zmiany wyroku rozwodowego w części dotyczącej władzy rodzicielskiej opłata wynosi 100 zł.

Kiedy Sąd działa z urzędu?

Sąd zainicjuje postępowanie w przedmiocie ograniczenia władzy rodzicielskiej zawsze gdy dotrą do niego informacje, że dobru dziecka grodzi niebezpieczeństwo. Najczęściej informacje te pochodzą od Sądów Karnych ale również Sądy Rodzinne w trakcie rozpoznawania np. sprawy rozwodowej mogą powziąć informacje o zagrożeniu dobra dziecka, informacje te mogę również pochodzić od osób trzecich, którym nie przysługuje uprawnienie do złożenia wniosku o ograniczenie władzy rodzicielskiej. Na wszelkie informacje wskazujące na zagrożenie dobra dziecka Sad ma obowiązek zareagować poprzez wszczęcie postępowania z urzędu zaś wynik tego postępowania może spowodować podjęcie określonych decyzji Sądu w celu ochrony dziecka. 

Należy przy tym pamiętać, że ograniczenie władzy rodzicielskiej przez Sąd nie jest nieodwracalne. Każdorazowa zamian sytuacji może być powodem do zmiany decyzji Sądu.

 

Podstawa prawna

- Ustawa z dnia 25 lutego 1964 roku Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. 1995 r., Nr 83, poz. 417 ze zmianami),

- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 1964 r., Nr 43, poz. 296 ze zmianami).