Eksmisja sparwcy przemocy w rodzinie

19:20:32 10-09-2022
usunięcie sprawcy przemocy

Kiedy stosujemy nakaz opuszczenia lokalu?

Stosowanie przemocy domowej jest przestępstwem surowo zabronionym przez polskie prawo karne. Jednak poza sankcjami wynikającymi z Kodeksu karnego, osobę, która się go dopuszcza może także spotkać eksmisja z lokalu mieszkalnego zajmowanego wraz z ofiarą.

Co to jest przemoc domowa? Kiedy można wyeksmitować jej sprawcę? W jaki sposób to zrobić? Zaraz odpowiemy sobie na te pytania.

 

Co to jest przemoc domowa?

Definicja pojęcia „przemocy domowej” zawarta jest w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 1249). Zgodnie z nią poprzez „przemoc w rodzinie” należy rozumieć jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie sprawcy polegające na stosowaniu przemocy, naruszające prawa lub dobra osobiste jego osób najbliższych. W szczególności chodzi o działania, które mogą narażać te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne (art. 2 pkt 2 ustawy).

W świetle prawa, osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu (art. 2 pkt 1 ustawy, w zw. z art. 115 § 11 Kodeksu karnego).

 

Jaka kara może spotkać sprawcę przemocy domowej?

Sprawca takiego przestępstwa podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Jeżeli jego czyn połączony jest ze stosowaniem szczególnego okrucieństwa, odpowiedzialność karna podlega zaostrzeniu – sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10. W przypadku, gdy następstwem czynu sprawcy jest targnięcie się osoby pokrzywdzonej na własne życie, zagrożenie karą pozbawienia wolności znacząco wzrasta i wynosi od 2 do 12 lat (art. 207 k.k.).

 

Kiedy jest możliwa eksmisja sprawcy przemocy domowej?

Poza odpowiedzialnością na gruncie prawa karnego, sprawca przemocy domowej podlega także sankcjom na podstawie prawa cywilnego. Jedną z nich, o bardzo dotkliwym charakterze, jest eksmisja z zajmowanego lokalu mieszkalnego.

Kiedy może do niej dojść?

Przesądza o tym ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, a dokładnie jej art. 11a. Zgodnie z nim, może do tego dojść przypadku, gdy członek rodziny, wspólnie zajmujący mieszkanie z pokrzywdzonym, swoim zachowaniem polegającym na stosowaniu przemocy w rodzinie, czyni takie zamieszkiwanie szczególnie uciążliwym. W takiej sytuacji bowiem osoba dotknięta tego rodzaju zachowaniem może wystąpić z żądaniem aby właściwy Sąd, zobowiązał sprawcę do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia.

Podkreślić trzeba, że możliwości wystąpienia przez osobę pokrzywdzoną z wnioskiem o nakazanie eksmisji, nie wyłączają takie okoliczności, jak:

  • opuszczenie przez osobę dotkniętą przemocą w rodzinie wspólnie zajmowanego mieszkania z powodu stosowania wobec niej przemocy w tym mieszkaniu,
  • opuszczenie wspólnie zajmowanego mieszkania przez członka rodziny stosującego przemoc w rodzinie,
  • jedynie okresowe lub nieregularne pozostawanie osoby stosującej przemoc w rodzinie w mieszkaniu wspólnie z osobą dotkniętą przemocą w rodzinie.

Powinieneś wiedzieć, że wniosek eksmisyjny może dotyczyć zarówno członka najbliższej rodziny pokrzywdzonego, jak i osoby pozostającej z nim w nieformalnym związku, a więc jego konkubenta lub konkubiny. Może on także znaleźć zastosowanie do każdego lokalu służącego zaspokajaniu bieżących potrzeb mieszkaniowych.

 

W jaki sposób przeprowadzić eksmisję wobec sprawy przemocy domowej?

Kwestie proceduralne związane z eksmisją sprawcy przemocy w rodzinie regulują przepisy art. 560(2) i nast. Kodeksu postępowania cywilnego.

Zgodnie z nimi wniosek o zobowiązanie osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia może być złożony na urzędowym formularzu. Jego wzór znajduje się na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości.

Z wnioskiem tym może wystąpić każda osoba dotknięta przemocą domową. Składa się go w sądzie rejonowym – wydziale cywilnym, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania sprawcy. Podlega on stałej opłacie sądowej w wysokości 200 zł.

Sąd powinien rozpatrzyć złożony wniosek i orzec w sprawie w terminie jednego miesiąca od dnia jego wniesienia, po przeprowadzeniu rozprawy w trybie nieprocesowym. Musisz jednak pamiętać, iż jest to termin o charakterze instrukcyjnym, w związku z czym może on zostać wydłużony, jeśli zajdzie taka konieczność.

Postanowienie Sądu o zobowiązaniu osoby stosującej przemoc w rodzinie do opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia jest skuteczne i wykonalne z chwilą jego ogłoszenia.

Sąd może je zmienić lub uchylić w razie zmiany okoliczności, nawet gdy jest prawomocne.

Jeżeli jest to niezbędne dla zapewnienia szybkości postępowania, Sąd w sprawie wszczętej na skutek złożenia wniosku o eksmisję może dokonywać doręczeń przez Policję lub Żandarmerię Wojskową. Dokonuje się ich nie później niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania zlecenia.

Sąd z urzędu doręcza odpis postanowienia uczestnikom postępowania, prokuratorowi, Policji lub Żandarmerii Wojskowej oraz zawiadamia właściwy miejscowo zespół interdyscyplinarny, a gdy w mieszkaniu zamieszkują osoby małoletnie – także właściwy miejscowo Sąd opiekuńczy.

 

Natychmiastowa eksmisja sprawcy przemocy domowej

Oprócz opisanej powyżej procedury związanej z dokonywaną przez Sąd eksmisją sprawcy przemocy domowej, istnieje także instytucja natychmiastowej eksmisji takiej osoby.

Wynika ona z art. 15aa ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 z późn. zm.).

Zgodnie z przedmiotowym uregulowaniem - Policjant ma prawo wydać wobec osoby stosującej przemoc w rodzinie i stwarzającą zagrożenie dla życia lub zdrowia osoby dotkniętej tą przemocą, nakaz natychmiastowego opuszczenia wspólnie zajmowanego mieszkania i jego bezpośredniego otoczenia. Jest on niezwłocznie doręczany sprawcy przemocy i także podlega natychmiastowemu wykonaniu.

 

W sprawach rodzinnych i karnych zachęcam do kontaktu z Kancelarią Adwokacką prowadzoną przez adwokata Bartosza Obrębskiego aby otrzymać profesjonalną pomoc prawną.