Kiedy małżeństwo może zostać unieważnione?

12:23:36 21-12-2020
unieważnienie małżeństwa

Jeśli małżeństwo zostało zawarte w okolicznościach, które uniemożliwiają pełnomocne zawarcie takiego aktu, lub jeśli dokumenty, stwierdzające zawarcie małżeństwa zostały podpisane przez osoby, niemające do tego prawa, wówczas akt ślubu można unieważnić. Wymienia się trzy zasadnicze grupy przesłanek do unieważnienia małżeństwa:

  • przeszkody małżeńskie,
  • wady oświadczenia woli,
  • braki w pełnomocnictwach.

Przyjrzyjmy się im bliżej.

 

 

Co wchodzi w zakres przeszkód małżeńskich?

Najczęściej małżeństwo zostaje unieważnione z powodu przeszkód małżeńskich, czyli nieodpowiedniego wieku przyszłych małżonków, stwierdzonej choroby psychicznej u jednego z nich, bigamii lub łączącego przyszłych małżonków stosunku pokrewieństwa, powinowactwa oraz przysposobienia. Unieważnione może zostać zatem małżeństwo, jeśli w chwili jego zawarcia mężczyzna nie ukończył osiemnastu lat lub jeśli kobieta, skończywszy lat szesnaście, ale nie osiągnąwszy pełnoletniości, wyszła za mąż bez zgody sądu opiekuńczego. Małżeństwo może także zostać unieważnione, jeśli u jednej z osób stwierdzono niedorozwój umysłowy lub chorobę psychiczną, z wyjątkiem sytuacji, w której stan zdrowia lub jej umysłu chorego nie zagraża małżeństwu ani zdrowiu przyszłego potomstwa. Wówczas możliwe jest uzyskanie zgody sądu na zawarcie małżeństwa.

Bezwzględny zakaz zawierania małżeństwa, pociągający za sobą możliwość unieważnienia małżeństwa, jeśli już takowe zostało zawarte, dotyczy natomiast osób, pozostających ze sobą w stosunku pokrewieństwa, powinowactwa oraz przysposobienia. Związku małżeńskiego nie mogą zawrzeć zatem krewni w linii prostej, rodzeństwo, powinowaci w linii prostej oraz adoptujący i adoptowany.

Podobny zakaz dotyczy osób, będących już w związku małżeńskim i powtórnie zawierającym małżeństwo, czyli dopuszczających się aktu bigamii, będącego przestępstwem, określonym w prawie karnym.

Kiedy małżeństwo może zostać unieważnione z powodu wady oświadczenia woli?

Do wad oświadczenia woli, z powodu których możliwe jest unieważnienie małżeństwa, zaliczamy wprowadzenie w błąd przyszłego współmałżonka w zakresie tożsamości drugiej strony, brak świadomości przy zawieraniu małżeństwa lub zawarcie małżeństwa pod wpływem groźby. Wady oświadczenia woli to także sytuacje, w których małżeństwo zostało zawarte w stanie wyłączającym świadome wyrażenie woli, na przykład po zażyciu narkotyków lub w stanie upojenia alkoholowego. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że zgodnie z Kodeksem Rodzinnym i Opiekuńczym chęć unieważnienia małżeństwa z powodu wady oświadczenia woli można zgłosić jedynie w terminie do sześciu miesięcy od ustania stanu wyłączającego świadome wyrażenie woli, od wykrycia błędu lub ustania obawy wywołanej groźbą oraz po upływie trzech lat od zawarcia małżeństwa. 

Pełnomocnictwo a unieważnienie małżeństwa

Jeśli związek małżeński został zawarty przez pełnomocnika bez wcześniejszego zezwolenia sądu na złożenie przez niego oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński w imieniu osoby trzeciej lub jeśli zostało ono skutecznie odwołane, wówczas małżeństwo można unieważnić. Akt zawarcia małżeństwa przez pełnomocnika będzie nieważny również wtedy, kiedy samo pełnomocnictwo będzie nieważne. Wyjątek od powyższych reguł stanowi sytuacja, w której małżonkowie podjęli wspólne pożycie.

Małżeństwo unieważnione uważa się za nieistniejące, co niesie wiele konsekwencji, w tym powrót małżonków do nazwiska i stanu cywilnego sprzed ślubu, ustanie stosunku powinowactwa między nimi oraz osobistych praw i obowiązków, przy czym dziecko, urodzone w unieważnionym małżeństwie uznaje się nadal za urodzone w małżeństwie.

Do rozstrzygnięcia między małżonkami pozostaje natomiast kwestia władzy rodzicielskiej nad dziećmi oraz alimentów, a także podziału majątku. Na koniec sąd może orzec, czy i który z małżonków zawarł małżeństwo w złej wierze.

Nasza kancelaria podejmie się sporządzenia i złożenia stosownego pozwu o unieważnienie małżeństwa. Zachęcamy do skorzystania z naszych usług.