Przesłuchanie dziecka przez sąd w sprawie rodzinnej

Kwestia wieku, od którego dopuszczalne jest przesłuchanie dziecka przez sąd w sprawie rodzinnej, nie została w polskim ustawodawstwie określona sztywną granicą liczbową, co stanowi celowy zabieg ustawodawcy mający na celu elastyczne podejście do każdego indywidualnego przypadku. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, a w szczególności artykułem 216 ze znaczkiem 1, sąd w sprawach dotyczących osoby małoletniego lub jego majątku ma obowiązek wysłuchać dziecko, jeżeli jego rozwój umysłowy, stan zdrowia oraz stopień dojrzałości na to pozwalają. Oznacza to w praktyce sądowej, że kluczowym kryterium nie jest metryka urodzenia, lecz psychofizyczna zdolność małoletniego do zrozumienia sytuacji, w której się znajduje, oraz umiejętność precyzyjnego wyrażenia swoich poglądów i odczuć. Sędziowie rodzinni często decydują się na rozmowę z dziećmi w wieku szkolnym, a nawet wczesnoszkolnym, o ile biegły psycholog potwierdzi, że taki kontakt z wymiarem sprawiedliwości nie wpłynie negatywnie na psychikę młodego człowieka i że jego percepcja rzeczywistości jest na tyle rozwinięta, by przekazane informacje miały wartość dowodową lub poznawczą. Warto zaznaczyć, że chociaż prawo nie wskazuje dolnej granicy wieku, to w praktyce orzeczniczej rzadko dochodzi do wysłuchania dzieci poniżej siódmego roku życia, chyba że okoliczności są wyjątkowe, a sędzia posiada odpowiednie przygotowanie psychologiczne lub wsparcie specjalistów, aby nawiązać kontakt z tak małym dzieckiem w sposób dla niego bezpieczny i zrozumiały.

Brak sztywnego cenzusu wiekowego nakłada na sędziego ogromną odpowiedzialność w zakresie oceny dojrzałości dziecka, co zazwyczaj odbywa się przy ścisłej współpracy z Opiniodawczym Zespołem Sądowych Specjalistów lub biegłymi psychologami, którzy wstępnie oceniają kompetencje komunikacyjne i emocjonalne małoletniego. Należy przy tym rozróżnić sytuację, w której dziecko występuje w charakterze świadka, od sytuacji wysłuchania informacyjnego, które ma na celu poznanie jego preferencji i odczuć w sprawach opiekuńczych. W przypadku spraw o przysposobienie, czyli adopcję, granica wieku jest bardziej precyzyjna, ponieważ przepisy wymagają zgody dziecka, które ukończyło trzynaście lat, jednak w typowych sprawach o rozwód, kontakty czy władzę rodzicielską, to sędzia każdorazowo decyduje, czy przesłuchanie dziecka przez sąd w sprawie rodzinnej wniesie istotne elementy do materiału dowodowego, czy też narazi dziecko na niepotrzebny stres bez uzyskania miarodajnych informacji. Polskie orzecznictwo stoi na stanowisku, że prawo dziecka do bycia wysłuchanym jest jednym z fundamentalnych praw podmiotowych, gwarantowanym również przez Konwencję o Prawach Dziecka, dlatego sądy starają się realizować ten postulat zawsze, gdy tylko pozwalają na to warunki rozwojowe małoletniego, traktując jego głos jako istotny, choć nie zawsze decydujący element postępowania.

Jak wygląda procedura wysłuchania małoletniego w specjalnym przyjaznym pokoju przesłuchań?

Procedura rozmowy sędziego z małoletnim w polskim systemie prawnym została zaprojektowana w taki sposób, aby zminimalizować stres i traumę związaną z wizytą w sądzie, dlatego kluczowym elementem tego procesu jest tak zwany Niebieski Pokój, czyli przyjazny pokój przesłuchań. Jest to pomieszczenie usytuowane zazwyczaj poza głównym gwarnym korytarzem sądowym lub nawet w zupełnie innym budynku, zaaranżowane tak, aby przypominało bawialnię lub przytulny pokój dziecięcy, a nie surową salę rozpraw pełną obcych dorosłych osób. W takim pomieszczeniu nie znajdziemy godła państwowego wiszącego w centralnym punkcie ani sędziowskiego stołu, lecz wygodne fotele, zabawki, materiały plastyczne oraz książki dostosowane do wieku dzieci, co ma na celu stworzenie atmosfery bezpieczeństwa i zaufania sprzyjającej otwartej komunikacji. Sędzia prowadzący przesłuchanie dziecka przez sąd w sprawie rodzinnej w takich warunkach nie występuje w urzędowej todze ani nie używa łańcucha sędziowskiego, lecz ubrany jest w strój cywilny, co ma na celu zniwelowanie dystansu i uniknięcie budowania bariery autorytetu, która mogłaby onieśmielić małoletniego rozmówcę.

Techniczne wyposażenie przyjaznego pokoju przesłuchań jest niezwykle istotne dla zachowania transparentności procedury przy jednoczesnym zapewnieniu komfortu dziecku, dlatego pomieszczenia te wyposażone są w lustra weneckie oraz wysokiej klasy sprzęt audio-wideo ukryty w dyskretnych miejscach. Dzięki temu rozwiązaniu, przebieg rozmowy jest rejestrowany w czasie rzeczywistym, co eliminuje konieczność wielokrotnego wzywania dziecka do sądu i powtarzania przez nie trudnych treści, a nagranie to staje się pełnoprawnym dowodem w sprawie, do którego dostęp mają pełnomocnicy stron oraz sami rodzice w późniejszym etapie postępowania. Sama rozmowa ma charakter luźny i nieformalny, sędzia często siada na dywanie lub przy małym stoliku obok dziecka, a całe spotkanie pozbawione jest rygorystycznych reguł procesowych znanych z sali rozpraw, takich jak konieczność wstawania przy udzielaniu odpowiedzi czy składania formalnych przyrzeczeń o mówieniu prawdy. Najważniejszym aspektem tej procedury jest zapewnienie dziecku poczucia podmiotowości i bezpieczeństwa, dlatego sędzia dba o to, by czas trwania czynności był dostosowany do możliwości koncentracji dziecka, robiąc przerwy, jeśli zauważy oznaki zmęczenia lub zniecierpliwienia u małoletniego, co jest standardem w nowoczesnym podejściu do psychologii sądowej.

Czy rodzice mają prawo być obecni podczas sądowego przesłuchania dziecka?

Zasadą nadrzędną w sprawach rodzinnych, w których dochodzi do wysłuchania małoletniego, jest wyłączenie jawności i nieobecność rodziców oraz ich pełnomocników w pomieszczeniu, w którym odbywa się bezpośrednia rozmowa sędziego z dzieckiem. Takie rozwiązanie podyktowane jest koniecznością ochrony dziecka przed konfliktem lojalnościowym, który jest niemal nieunikniony w sprawach rozwodowych czy opiekuńczych, gdy dziecko czuje presję, by zadowolić jednego z rodziców lub boi się reakcji drugiego na wypowiedziane słowa. Ustawodawca przewidział, że obecność matki lub ojca podczas przesłuchania dziecka przez sąd w sprawie rodzinnej mogłaby paraliżować swobodę wypowiedzi małoletniego, skłaniać go do mówienia nieprawdy lub wywoływać silny stres emocjonalny związany z lękiem przed odrzuceniem lub karą ze strony opiekuna. Dziecko, widząc reakcje mimiczne rodziców, ich gesty lub słysząc ich komentarze, instynktownie modyfikowałoby swoje wypowiedzi, co całkowicie wypaczyłoby sens czynności i sprawiłoby, że uzyskane informacje byłyby niewiarygodne i nieprzydatne dla sądu rozstrzygającego o jego losie.

Mimo fizycznej nieobecności w pokoju przesłuchań, prawo procesowe gwarantuje rodzicom możliwość zapoznania się z treścią wysłuchania, co zazwyczaj realizowane jest poprzez odtworzenie nagrania z przebiegu czynności na późniejszym posiedzeniu sądu w obecności stron i ich prawników. W niektórych, technicznie zaawansowanych sądach, istnieje możliwość obserwowania przebiegu przesłuchania w czasie rzeczywistym w innym pomieszczeniu za pośrednictwem transmisji wideo, jednak sędzia ma prawo wyłączyć tę możliwość, jeśli uzna, że charakter sprawy wymaga absolutnej dyskrecji dla dobra dziecka. Ważne jest, aby zrozumieć, że wykluczenie rodziców z bezpośredniego udziału w czynności nie jest wymierzone przeciwko ich prawom procesowym, lecz stanowi gwarancję autentyczności wypowiedzi dziecka, które tylko w warunkach intymności i braku presji ze strony skonfliktowanych dorosłych jest w stanie szczerze opowiedzieć o swoich potrzebach, lękach i preferencjach dotyczących przyszłych kontaktów czy miejsca zamieszkania. Sąd musi ważyć prawo rodziców do obrony i udziału w czynnościach z naczelną zasadą dobra dziecka, która w tym konkretnym aspekcie proceduralnym bierze górę nad zasadą kontradyktoryjności i bezpośredniego udziału stron w każdym etapie postępowania dowodowego.

Jaka jest rola biegłego psychologa asystującego przy przesłuchaniu dziecka w sprawie?

Udział biegłego psychologa w czynności wysłuchania dziecka jest obligatoryjny lub wysoce zalecany w większości spraw rodzinnych, ponieważ sędzia, mimo swojego doświadczenia prawniczego i życiowego, rzadko posiada specjalistyczną wiedzę z zakresu psychologii rozwojowej niezbędną do właściwej interpretacji zachowań i słów małoletniego. Psycholog pełni w tym procesie funkcję podwójną, będąc z jednej strony gwarantem bezpieczeństwa emocjonalnego dziecka, a z drugiej ekspertem wspierającym sąd w merytorycznym przeprowadzeniu rozmowy w sposób dostosowany do poziomu intelektualnego i emocjonalnego konkretnego dziecka. Przed rozpoczęciem właściwego przesłuchania dziecka przez sąd w sprawie rodzinnej, biegły psycholog często przeprowadza krótką rozmowę wstępną, mającą na celu oswojenie małoletniego z nową sytuacją, obniżenie poziomu lęku oraz ocenę jego aktualnej kondycji psychofizycznej, co pozwala na ewentualną rekomendację odroczenia czynności, jeśli dziecko jest zbyt zestresowane.

W trakcie samej rozmowy psycholog aktywnie czuwa nad jej przebiegiem, interweniując, gdy pytania zadawane przez sędziego są zbyt skomplikowane, sugerujące lub mogące wywołać u dziecka traumę wtórną, i w razie potrzeby przeformułowuje je na język zrozumiały dla małoletniego. Rola psychologa wykracza jednak poza samo uczestnictwo w spotkaniu, ponieważ po jego zakończeniu sporządza on opinię lub notatkę urzędową, w której analizuje nie tylko werbalną treść wypowiedzi dziecka, ale również jego komunikację niewerbalną, taką jak mowa ciała, ton głosu, wahania czy reakcje emocjonalne na konkretne tematy. Ekspert potrafi ocenić, czy wypowiedzi dziecka są spontaniczne i autentyczne, czy też noszą znamiona manipulacji lub indoktrynacji ze strony jednego z rodziców, co jest zjawiskiem niestety częstym w ostrych konfliktach okołorozwodowych. Dzięki obecności specjalisty sąd otrzymuje nie tylko suchy zapis rozmowy, ale także profesjonalny kontekst interpretacyjny, który pozwala na oddzielenie rzeczywistych pragnień dziecka od wyuczonych formułek, a także na ocenę stopnia więzi emocjonalnej łączącej małoletniego z każdym z rodziców, co ma kluczowe znaczenie przy wydawaniu orzeczeń o władzy rodzicielskiej.

O jakie kwestie pyta sędzia prowadzący przesłuchanie dziecka w sądzie?

Zakres pytań zadawanych dziecku podczas wysłuchania w sądzie rodzinnym jest ściśle uzależniony od przedmiotu sprawy oraz wieku i stopnia rozwoju małoletniego, jednak sędziowie starają się unikać pytań bezpośrednich, które stawiałyby dziecko przed koniecznością drastycznego wyboru między matką a ojcem. Doświadczony sędzia rozpoczyna rozmowę od tematów neutralnych, takich jak zainteresowania, szkoła, koledzy czy ulubione sposoby spędzania wolnego czasu, co służy zbudowaniu relacji i rozluźnieniu atmosfery przed przejściem do kwestii trudniejszych. W dalszej części przesłuchania dziecka przez sąd w sprawie rodzinnej pytania dotyczą relacji z domownikami, codziennych rutyn oraz tego, jak dziecko czuje się w towarzystwie każdego z rodziców, przy czym sędzia bada te kwestie w sposób opisowy, prosząc na przykład o opowiedzenie, co dziecko lubi robić z tatą, a co z mamą, lub jak wygląda typowy dzień w każdym z domów. Zamiast pytać wprost „Z kim chcesz mieszkać?”, sędzia może zapytać „Jak wyobrażasz sobie swoje życie, gdybyś miał czarodziejską różdżkę?” lub „Co byś zmienił w swojej obecnej sytuacji, żeby czuć się lepiej?”, co pozwala dziecku na wyrażenie swoich pragnień bez poczucia winy wobec któregokolwiek z rodziców.

Sędzia bada również kwestię więzi z rodzeństwem, dziadkami i innym członkami rodziny, a także stara się ustalić, czy dziecko jest świadome konfliktu między rodzicami i jak ten konflikt na nie wpływa. Ważnym elementem rozmowy jest weryfikacja stanowiska dziecka w sprawie kontaktów, czyli częstotliwości i formy spotkań z rodzicem, z którym nie mieszka na stałe, przy czym pytania te są zadawane z dużą delikatnością, aby nie sugerować odpowiedzi. W sprawach, gdzie istnieje podejrzenie przemocy lub zaniedbania, pytania mogą być bardziej ukierunkowane na poczucie bezpieczeństwa, jednak zawsze zadawane są one w sposób niebezpośredni, na przykład poprzez analizę rysunków lub zabawę, jeśli wiek dziecka tego wymaga. Sędzia dąży do uzyskania pełnego obrazu sytuacji emocjonalnej dziecka, unikając przy tym pytań zamkniętych, na które można odpowiedzieć tylko „tak” lub „nie”, ponieważ odpowiedzi opisowe dają znacznie szerszy materiał do analizy psychologicznej i pozwalają lepiej zrozumieć rzeczywiste potrzeby małoletniego człowieka uwikłanego w spór dorosłych.

Jakie znaczenie dla wyroku ma przeprowadzone przesłuchanie dziecka w sądzie?

Wola dziecka wyrażona podczas wysłuchania sądowego ma istotne, ale nie wiążące i nie ostateczne znaczenie dla treści wyroku, ponieważ polski system prawny opiera się na zasadzie dobra dziecka, które jest pojęciem szerszym niż tylko subiektywne chęci małoletniego. Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę rozsądne życzenia dziecka, jednak musi je skonfrontować z pozostałym materiałem dowodowym, takim jak opinie Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów, wywiady kuratorskie, zeznania świadków oraz dokumentacja szkolna czy lekarska. Przesłuchanie dziecka przez sąd w sprawie rodzinnej służy poznaniu jego perspektywy, jednak sędzia musi dokonać krytycznej oceny, czy życzenia te są wyrazem autentycznych potrzeb i czy ich realizacja będzie służyć prawidłowemu rozwojowi małoletniego. Często zdarza się, że dziecko deklaruje chęć zamieszkania z rodzicem, który stawia mniejsze wymagania, pozwala na nieograniczony dostęp do komputera czy nie egzekwuje obowiązków szkolnych, co z punktu widzenia dobra dziecka i jego wychowania może być ocenione negatywnie przez sąd.

Niemniej jednak, im dziecko jest starsze i bardziej dojrzałe, tym większą wagę sąd przywiązuje do jego zdania, a w przypadku nastolatków ich wola staje się często decydującym argumentem, o ile nie stoi w rażącej sprzeczności z ich obiektywnym interesem. Sąd nie może pominąć milczeniem stanowiska dziecka; jeśli orzeczenie jest odmienne od woli wyrażonej przez małoletniego, sędzia w uzasadnieniu wyroku musi szczegółowo wyjaśnić, dlaczego uznał, że realizacja pragnień dziecka byłaby dla niego szkodliwa lub niewłaściwa. Wysłuchanie pozwala sądowi na weryfikację twierdzeń rodziców i ocenę ich wiarygodności, a także na zrozumienie dynamiki rodziny z perspektywy jej najsłabszego ogniwa. W praktyce orzeczniczej głos dziecka jest traktowany z dużą powagą i szacunkiem, a sędziowie rzadko decydują się na rozstrzygnięcia drastycznie sprzeczne z wyraźną i konsekwentną wolą starszego dziecka, wychodząc z założenia, że przymusowe egzekwowanie kontaktów czy miejsca zamieszkania wbrew woli nastolatka jest w dłuższej perspektywie nieskuteczne i wychowawczo szkodliwe.

W jaki sposób sąd zabezpiecza dobro psychiczne dziecka podczas procedury wysłuchania?

Ochrona kondycji psychicznej dziecka jest priorytetem podczas całej procedury sądowej, dlatego ustawodawca i praktyka sądowa wypracowały szereg mechanizmów mających na celu minimalizację stresu i zapobieganie wtórnej wiktymizacji małoletniego. Podstawowym zabezpieczeniem jest zasada jednokrotności wysłuchania, która nakazuje, aby przesłuchanie dziecka przez sąd w sprawie rodzinnej odbyło się tylko raz w toku całego postępowania, chyba że wyjdą na jaw nowe, kluczowe okoliczności, których nie można wyjaśnić w inny sposób. Sąd dba o to, by termin czynności był dostosowany do rytmu dnia dziecka, nie kolidował z ważnymi dla niego wydarzeniami i odbywał się w godzinach, w których dziecko jest wypoczęte i zdolne do koncentracji. Atmosfera spotkania jest celowo pozbawiona formalizmu, a sędzia i psycholog dokładają wszelkich starań, aby zbudować relację opartą na zaufaniu i poczuciu bezpieczeństwa, unikając presji czasowej i pozwalając dziecku na swobodne formułowanie myśli we własnym tempie.

Dodatkowym elementem ochronnym jest możliwość przerwania czynności w każdym momencie, gdy sędzia lub psycholog zauważą, że dziecko traci równowagę emocjonalną, jest nadmiernie pobudzone lub wycofane. Dziecko jest informowane na wstępie, że nie ma obowiązku odpowiadać na wszystkie pytania i że w każdej chwili może zasygnalizować potrzebę przerwy lub zakończenia rozmowy, co daje mu poczucie kontroli nad sytuacją. Sąd również rygorystycznie przestrzega zakazu konfrontacji dziecka z rodzicami podczas wysłuchania, co eliminuje bezpośrednie narażenie na konflikt lojalnościowy i lęk przed reakcją opiekunów. Po zakończeniu czynności sąd często instruuje rodziców, aby nie dopytywali dziecka o szczegóły rozmowy i nie wywierali na nie presji w celu poznania treści jego zeznań, co ma na celu ochronę intymności przeżyć dziecka i umożliwienie mu szybkiego powrotu do równowagi psychicznej po trudnym doświadczeniu wizyty w sądzie. Działania te składają się na spójny system ochrony, który ma zagwarantować, że procedura prawna nie stanie się dla dziecka źródłem dodatkowej traumy.

Kiedy sędzia może odstąpić od zamiaru przesłuchania dziecka w sprawie rodzinnej?

Mimo istnienia ogólnej dyrektywy nakazującej wysłuchanie dziecka w sprawach, które go dotyczą, sędzia posiada uprawnienie do odstąpienia od tej czynności, jeżeli uzna, że mogłaby ona przynieść więcej szkody niż pożytku dla dobra małoletniego. Główną przesłanką do rezygnacji z przeprowadzenia wysłuchania jest zbyt niski wiek lub niedostateczny stopień rozwoju umysłowego dziecka, który uniemożliwia nawiązanie logicznego kontaktu i uzyskanie wiarygodnych informacji o jego preferencjach. Jeżeli biegły psycholog wyda opinię, że przesłuchanie dziecka przez sąd w sprawie rodzinnej wiązałoby się z nadmiernym obciążeniem psychicznym, ryzykiem traumy lub pogłębieniem zaburzeń emocjonalnych, sąd, kierując się nadrzędną zasadą dobra dziecka, zaniecha tej czynności, opierając swoje rozstrzygnięcia na innych dowodach zgromadzonych w sprawie. Sędzia może również odstąpić od rozmowy, gdy dziecko wyraźnie i stanowczo odmawia udziału w spotkaniu, ponieważ zmuszanie małoletniego do zwierzeń wbrew jego woli jest niedopuszczalne i bezcelowe z dowodowego punktu widzenia.

Inną sytuacją uzasadniającą rezygnację z wysłuchania jest silny konflikt lojalnościowy, w którym dziecko jest tak głęboko uwikłane w manipulacje rodziców, że każda jego wypowiedź byłaby jedynie powtórzeniem narzuconych mu treści, a sama sytuacja rozmowy wywoływałaby u niego paraliżujący lęk. W takich przypadkach sąd woli oprzeć się na diagnozie Opiniodawczego Zespołu Sądowych Specjalistów, który bada dziecko w warunkach pozasądowych przy użyciu specjalistycznych testów i metod obserwacyjnych, niż narażać je na stres związany z wizytą w sądzie. Odstąpienie od wysłuchania może nastąpić również wtedy, gdy stanowisko dziecka zostało już dostatecznie wyrażone w inny sposób, na przykład w toku wcześniejszych badań psychologicznych, a ponawianie czynności byłoby zbędne i uciążliwe. Decyzja o rezygnacji z wysłuchania jest zawsze podejmowana indywidualnie i ostrożnie, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, tak aby nie naruszyć prawa dziecka do bycia wysłuchanym, a jednocześnie zapewnić mu maksymalną ochronę przed negatywnymi skutkami udziału w postępowaniu sądowym.

Czy dziecko może odmówić składania zeznań lub rozmowy z sędzią rodzinnym?

W polskim postępowaniu cywilnym dziecko, podobnie jak dorosły świadek będący osobą bliską dla stron, posiada uprawnienia do odmowy składania zeznań, co jest szczególnie istotne w kontekście spraw rodzinnych o dużej wadze emocjonalnej. Chociaż procedura wysłuchania informacyjnego różni się formalnie od klasycznego przesłuchania świadka, w praktyce szanuje się wolę dziecka, które nie chce rozmawiać z sędzią lub nie chce wypowiadać się na określone tematy. Przesłuchanie dziecka przez sąd w sprawie rodzinnej nie może być realizowane pod przymusem, fizycznym ani psychicznym, ponieważ takie działanie byłoby sprzeczne z konwencjami o prawach dziecka oraz z samą istotą wysłuchania, które ma być dobrowolnym aktem wyrażenia woli małoletniego. Jeśli dziecko po wejściu do Niebieskiego Pokoju milczy, płacze lub werbalnie komunikuje niechęć do rozmowy, sędzia i psycholog nie wywierają nacisku, lecz starają się łagodnie zachęcić do kontaktu, a w przypadku braku efektu – odstępują od czynności.

Prawo do milczenia jest naturalnym mechanizmem obronnym dziecka w sytuacji skrajnego stresu lub konfliktu lojalności, a sędzia ma obowiązek to uszanować, interpretując milczenie w kontekście całej sytuacji rodzinnej, a nie jako akt nieposłuszeństwa czy utrudniania postępowania. Dziecko może również odmówić odpowiedzi na konkretne, trudne dla niego pytania, na przykład dotyczące wyboru między rodzicami czy oceny ich zachowania, i taka odmowa nie może rodzić dla niego żadnych negatywnych konsekwencji prawnych czy procesowych. Warto podkreślić, że sędzia ma za zadanie poinformować dziecko w sposób dla niego zrozumiały, że spotkanie jest okazją do wyrażenia swojego zdania, ale nie jest przymusowym egzaminem, co zazwyczaj pomaga zmniejszyć napięcie. Szacunek dla odmowy dziecka jest wyrazem podmiotowego traktowania małoletniego w procesie sądowym, uznając, że jego dobrostan psychiczny jest ważniejszy niż pozyskanie kolejnego dowodu w sprawie, a milczenie samo w sobie może być dla sądu i psychologów ważnym sygnałem świadczącym o głębokości problemu lub traumy, z jaką zmaga się młody człowiek.

Jak przygotować dziecko do rozmowy z sędzią, by zminimalizować jego stres?

Odpowiednie przygotowanie dziecka do wizyty w sądzie leży przede wszystkim po stronie rodziców lub opiekunów, którzy powinni podejść do tego zadania z wyczuciem i odpowiedzialnością, unikając instruowania dziecka co ma mówić. Najważniejszym elementem jest szczera i dostosowana do wieku rozmowa, w której rodzic wyjaśnia, że sędzia to osoba, która chce pomóc rodzinie rozwiązać problemy i że zależy jej na poznaniu zdania dziecka. Należy unikać straszenia sądem lub budowania atmosfery powagi i grozy; zamiast tego warto przedstawić przesłuchanie dziecka przez sąd w sprawie rodzinnej jako zwykłą rozmowę w bezpiecznym miejscu, gdzie nikt nie będzie na nie krzyczał ani go oceniał. Rodzic powinien zapewnić dziecko, że może mówić prawdę i że nie musi obawiać się, iż jego słowa sprawią przykrość mamie lub tacie, co jest kluczowe dla zdjęcia z barków dziecka ciężaru odpowiedzialności za wynik sprawy.

Niedopuszczalne jest uczenie dziecka odpowiedzi na pamięć lub sugerowanie, kogo ma wybrać, ponieważ sędziowie i psychologowie są wyczuleni na takie manipulacje i łatwo wykryją brak autentyczności, co może obrócić się przeciwko rodzicowi instruującemu. Warto zadbać o komfort fizyczny dziecka w dniu wysłuchania: powinno być wyspane, najedzone i ubrane wygodnie, a nie w sztywny strój galowy, który mógłby dodawać niepotrzebnego formalizmu. Dobrą praktyką jest pokazanie dziecku zdjęć przyjaznego pokoju przesłuchań dostępnych w internecie, aby oswoiło się z wyglądem miejsca, do którego się uda. Rodzic odprowadzający dziecko do sądu powinien sam zachować spokój i opanowanie, ponieważ jego nerwowość natychmiast udzieli się dziecku; zapewnienie o swojej miłości i wsparciu bez względu na przebieg rozmowy jest najlepszym wyposażeniem, jakie dziecko może otrzymać przed wejściem na salę. Transparentność, spokój i brak presji to trzy filary, na których powinno opierać się przygotowanie małoletniego do kontaktu z wymiarem sprawiedliwości.