
Spis treści
Klauzula wykonalności stanowi w polskim systemie prawnym niezbędny element, który pozwala na przymusowe wyegzekwowanie obowiązków zapisanych w tytule egzekucyjnym, a jej istota sprowadza się do urzędowego stwierdzenia, że dany dokument nadaje się do egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego. W sensie formalnym jest to postanowienie sądu, które zazwyczaj przybiera postać pieczęci z odpowiednią treścią umieszczanej na oryginale wyroku, nakazu zapłaty lub ugody sądowej, choć w dobie informatyzacji wymiaru sprawiedliwości coraz częściej mamy do czynienia z elektroniczną klauzulą wykonalności w systemie teleinformatycznym. Bez tego specyficznego aktu sądowego nawet prawomocny wyrok zasądzający miliony złotych pozostaje jedynie dokumentem stwierdzającym istnienie długu, ale nie daje wierzycielowi żadnych narzędzi do faktycznego odzyskania pieniędzy poprzez zajęcie rachunku bankowego czy wynagrodzenia za pracę dłużnika. Polski Kodeks postępowania cywilnego w artykule 776 jasno definiuje, że podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, a tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony właśnie w klauzulę wykonalności, co tworzy nierozerwalny związek między orzeczeniem sądu a działaniem komornika.
Proces ten służy przede wszystkim ochronie dłużnika przed bezprawną egzekucją, ponieważ sąd, zanim nada klauzulę, musi zweryfikować, czy tytuł egzekucyjny spełnia wymogi formalne i czy nadaje się do wykonania w drodze przymusu państwowego. Sąd bada, czy orzeczenie jest prawomocne lub czy posiada rygor natychmiastowej wykonalności, co jest kluczowym momentem przejścia od etapu rozpoznawczego, w którym ustala się kto ma rację, do etapu wykonawczego, w którym realnie egzekwuje się prawo. Klauzula wykonalności pełni więc funkcję legitymacyjną dla wierzyciela, oznaczając go jako osobę uprawnioną do żądania wszczęcia egzekucji, oraz funkcję gwarancyjną dla organu egzekucyjnego, który nie musi, a nawet nie może badać zasadności wyroku, lecz opiera się na treści klauzuli. W praktyce sądowej oznacza to, że komornik widząc dokument opatrzony tą klauzulą, jest związany jego treścią i nie może odmówić wszczęcia postępowania egzekucyjnego, o ile wniosek wierzyciela jest poprawnie sformułowany, co czyni klauzulę wykonalności najpotężniejszym narzędziem w rękach wierzyciela dążącego do zaspokojenia swoich roszczeń majątkowych.
Jak napisać wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko dłużnikowi
Sporządzenie poprawnego wniosku o nadanie klauzuli wykonalności wymaga zachowania wszystkich wymogów przewidzianych dla pisma procesowego, gdyż braki formalne mogą skutkować wezwaniem do uzupełnienia dokumentacji i znacznym wydłużeniem całej procedury odzyskiwania należności. Pismo takie kieruje się do sądu pierwszej instancji, przed którym sprawa się toczyła, lub do sądu drugiej instancji, jeśli to tam akta sprawy się znajdują w momencie składania wniosku, przy czym kluczowe jest precyzyjne oznaczenie sygnatury akt sprawy, której dotyczy orzeczenie. Wierzyciel musi w treści wniosku jednoznacznie wskazać, o co wnosi, czyli sformułować żądanie opatrzenia konkretnego wyroku lub nakazu zapłaty klauzulą wykonalności, a w sytuacjach bardziej skomplikowanych powinien również określić zakres, w jakim domaga się wykonalności, na przykład gdy wyrok stał się prawomocny tylko w części. Niezwykle istotnym elementem jest dołączenie dowodu uiszczenia opłaty kancelaryjnej, która obecnie wynosi 50 złotych za każde orzeczenie, chyba że wierzyciel jest z mocy ustawy zwolniony z kosztów sądowych lub egzekucja dotyczy świadczeń alimentacyjnych, które są zwolnione z tej opłaty automatycznie.
Wierzyciel składający wniosek o nadanie klauzuli wykonalności nie ma obowiązku uzasadniania swojego żądania w sposób rozbudowany, ponieważ samo istnienie prawomocnego tytułu egzekucyjnego jest wystarczającą przesłanką do jej uzyskania, jednakże w specyficznych przypadkach, takich jak przejście uprawnień na inną osobę, konieczne jest dołączenie dokumentów wykazujących to przejście w formie dokumentu urzędowego lub prywatnego z podpisem urzędowo poświadczonym. Należy pamiętać o własnoręcznym podpisie pod wnioskiem oraz o wymienieniu wszystkich załączników, co jest standardem w polskiej procedurze cywilnej, a niedopełnienie tego obowiązku spowoduje zwrot pisma. Warto również zwrócić uwagę na to, że wniosek może obejmować żądanie doręczenia tytułu wykonawczego bezpośrednio wierzycielowi lub, co zdarza się rzadziej, przesłania go bezpośrednio do wskazanego komornika wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji, choć ta druga opcja wymaga precyzyjnego sformułowania. Prawidłowo skonstruowany wniosek jest procedowany na posiedzeniu niejawnym, co oznacza, że dłużnik nie jest informowany o jego wpłynięciu ani nie bierze udziału w tym etapie postępowania, dowiadując się o klauzuli dopiero w momencie wszczęcia egzekucji przez komornika, co ma na celu zapobieganie ukrywaniu majątku przez dłużnika przed nadejściem komornika.
Kiedy sąd nadaje klauzulę wykonalności na rzecz wierzyciela
Moment, w którym sąd decyduje się na nadanie klauzuli wykonalności, jest ściśle skorelowany z przymiotem prawomocności orzeczenia lub nadaniem mu rygoru natychmiastowej wykonalności, co wynika bezpośrednio z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego regulujących postępowanie klauzulowe. Podstawową zasadą jest, że orzeczenie sądowe staje się tytułem egzekucyjnym dopiero po uprawomocnieniu się, co oznacza sytuację, w której od wyroku nie przysługuje już żaden zwyczajny środek odwoławczy, taki jak apelacja czy sprzeciw od nakazu zapłaty, lub gdy terminy na wniesienie tych środków bezskutecznie upłynęły. Sąd bada tę okoliczność z urzędu, sprawdzając w aktach sprawy, czy wpłynęło odwołanie i czy zostało ono wniesione w terminie, a dopiero po stwierdzeniu braku skutecznego zaskarżenia referendarz sądowy lub sędzia wydaje postanowienie o nadaniu klauzuli. Istnieją jednak sytuacje wyjątkowe, w których klauzula wykonalności może zostać nadana jeszcze przed uprawomocnieniem się wyroku, co ma miejsce w przypadku orzeczeń natychmiast wykonalnych, na przykład wyroków zasądzających alimenty czy roszczenia uznane przez dłużnika.
Procedura ta może ulec modyfikacji w zależności od rodzaju tytułu egzekucyjnego, gdyż inaczej wygląda sytuacja w przypadku ugody zawartej przed sądem, która z samej swej natury nie podlega zaskarżeniu w toku instancji i staje się wykonalna niemal natychmiast, a inaczej w przypadku aktu notarialnego, w którym dłużnik poddał się egzekucji. W przypadku aktu notarialnego sąd nadaje klauzulę wykonalności, badając jedynie formę aktu oraz to, czy ziściły się warunki upoważniające wierzyciela do prowadzenia egzekucji, co często wymaga przedstawienia dodatkowych dowodów na okoliczność wystąpienia zdarzenia opisanego w akcie notarialnym. Sąd nie może natomiast w postępowaniu klauzulowym badać merytorycznej zasadności roszczenia stwierdzonego tytułem egzekucyjnym, gdyż na tym etapie rola sądu ogranicza się wyłącznie do kontroli formalnej, co oznacza, że sędzia nie zastanawia się, czy dług rzeczywiście istnieje, lecz sprawdza, czy dokument przedłożony przez wierzyciela spełnia ustawowe wymogi tytułu egzekucyjnego. Decyzja o nadaniu klauzuli jest zazwyczaj podejmowana niezwłocznie, chociaż ustawowy termin trzech dni ma charakter instrukcyjny i w praktyce, zwłaszcza w dużych sądach miejskich, czas oczekiwania na wydanie tytułu wykonawczego może się znacznie wydłużyć ze względu na obłożenie wydziałów cywilnych.
Ile kosztuje nadanie klauzuli wykonalności przez sąd rejonowy
Kwestie finansowe związane z uzyskaniem klauzuli wykonalności zostały precyzyjnie uregulowane w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, która na przestrzeni ostatnich lat ulegała istotnym nowelizacjom wpływającym na portfele wierzycieli dochodzących swoich praw. Podstawowa opłata od wniosku o nadanie klauzuli wykonalności wynosi obecnie 50 złotych za każdy tytuł wykonawczy, co stanowi stałą stawkę niezależną od wartości przedmiotu sporu czy wysokości zasądzonej kwoty, co jest znaczącą zmianą w porównaniu do dawnych przepisów, które przewidywały niższe opłaty kancelaryjne. Opłatę tę należy uiścić w znakach opłaty sądowej naklejanych na wniosek lub przelewem na rachunek bankowy właściwego sądu, przy czym dołączenie potwierdzenia przelewu jest niezbędne do sprawnego rozpoznania wniosku przez sąd. Warto jednak zaznaczyć, że w niektórych sytuacjach wierzyciel nie ponosi dodatkowych kosztów, na przykład gdy sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu, co ma miejsce w sprawach z zakresu prawa pracy czy sprawach rodzinnych o alimenty, gdzie ustawodawca przewidział szczególną ochronę dla pracowników i osób uprawnionych do alimentacji.
Specyficznym przypadkiem jest postępowanie w elektronicznym postępowaniu upominawczym, czyli tak zwanym e-sądzie w Lublinie, gdzie koszty są niższe i procedury są uproszczone, jednakże w przypadku tradycyjnego procesu cywilnego opłata 50 złotych jest standardem, od którego rzadko zdarzają się odstępstwa, chyba że wierzyciel uzyskał wcześniej zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Jeżeli wierzyciel potrzebuje kilku tytułów wykonawczych, na przykład w celu prowadzenia egzekucji z różnych składników majątku położonych w rewirstach działania różnych komorników, sąd pobiera opłatę od każdego kolejnego wydanego tytułu wykonawczego, co może znacząco podnieść łączne koszty postępowania klauzulowego. Należy również pamiętać, że koszty te, choć początkowo ponoszone przez wierzyciela, podlegają zwrotowi przez dłużnika w toku postępowania egzekucyjnego, o ile egzekucja okaże się skuteczna, a komornik wyegzekwuje należność główną wraz z kosztami procesu i kosztami klauzuli. Decyzja o poniesieniu tego kosztu jest więc zazwyczaj inwestycją w możliwość odzyskania długu, a brak opłaty skutkuje wezwaniem do jej uzupełnienia w terminie tygodniowym pod rygorem zwrotu wniosku, co skutecznie blokuje możliwość skierowania sprawy do komornika.
Co zrobić gdy sąd oddalił wniosek o nadanie klauzuli wykonalności
Oddalenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności jest sytuacją niekorzystną dla wierzyciela, ale nie zamyka definitywnie drogi do dochodzenia roszczenia, pod warunkiem podjęcia odpowiednich kroków prawnych w przewidzianym terminie i właściwej formie. Najczęstszą przyczyną odmowy nadania klauzuli jest brak prawomocności orzeczenia, na przykład gdy dłużnik skutecznie wniósł apelację lub sprzeciw, o czym wierzyciel mógł jeszcze nie wiedzieć, składając wniosek, lub błędy formalne w samym tytule egzekucyjnym, które uniemożliwiają jego wykonanie. W takiej sytuacji wierzycielowi przysługuje zażalenie na postanowienie o odmowie nadania klauzuli wykonalności, które wnosi się do sądu drugiej instancji za pośrednictwem sądu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie tygodniowym od daty doręczenia postanowienia wraz z uzasadnieniem. Zażalenie powinno zawierać precyzyjne wskazanie zarzutów, czyli błędów, jakie popełnił sąd odmawiając klauzuli, oraz uzasadnienie prawne, dlaczego w ocenie wierzyciela tytuł nadaje się do wykonania.
Jeżeli przyczyną oddalenia wniosku były braki formalne, których nie da się usunąć w drodze zażalenia, lub jeżeli przeszkoda ma charakter trwały, wierzyciel musi przeanalizować treść uzasadnienia sądu i w miarę możliwości naprawić błąd, na przykład poprzez sprostowanie wyroku, jeśli zawierał on omyłki pisarskie w nazwisku dłużnika czy kwocie. Często zdarza się, że sąd odmawia klauzuli przeciwko małżonkowi dłużnika z uwagi na brak wymaganych dokumentów potwierdzających zgodę małżonka na zaciągnięcie zobowiązania, co wymaga od wierzyciela uzupełnienia materiału dowodowego i ponownego złożenia wniosku, tym razem popartego odpowiednimi dowodami. W skrajnych przypadkach, gdy sąd stwierdzi, że roszczenie uległo przedawnieniu (choć w postępowaniu klauzulowym bada się to w ograniczonym zakresie) lub że zobowiązanie nie istnieje, wierzyciel może być zmuszony do wytoczenia powództwa o ustalenie, że tytuł wykonawczy podtrzymuje moc prawną. Kluczowe jest nieignorowanie postanowienia odmownego i szybka reakcja, ponieważ bierność wierzyciela na tym etapie może skutkować tym, że dłużnik zdąży wyzbyć się majątku, zanim błędy formalne zostaną naprawione i sprawa trafi do komornika.
Klauzula wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika w świetle przepisów prawa
Egzekucja z majątku wspólnego małżonków jest zagadnieniem niezwykle skomplikowanym w polskim prawie rodzinnym i egzekucyjnym, a uzyskanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika obwarowane jest szeregiem rygorystycznych przesłanek mających na celu ochronę rodziny. Zgodnie z artykułem 787 Kodeksu postępowania cywilnego, tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową, ale tylko wtedy, gdy wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka. Jest to fundamentalna zmiana w stosunku do dawnych przepisów, która znacznie utrudniła wierzycielom dochodzenie roszczeń, ponieważ ciężar udowodnienia zgody małżonka spoczywa całkowicie na wierzycielu, który musi dysponować pisemnym dowodem tej zgody. Bez takiego dokumentu komornik nie będzie mógł zająć składników majątku wspólnego, takich jak wspólne konto bankowe, nieruchomość czy samochód zakupiony w trakcie trwania małżeństwa, a egzekucja ograniczy się jedynie do majątku osobistego dłużnika.
Sąd w postępowaniu o nadanie klauzuli przeciwko małżonkowi bada więc nie tylko sam tytuł egzekucyjny, ale przede wszystkim dokument wykazujący zgodę, którym może być na przykład umowa kredytowa z podpisami obojga małżonków czy poręczenie. Jeżeli wierzyciel nie posiada takiego dokumentu, uzyskanie klauzuli rozszerzonej na małżonka jest niemożliwe, co w praktyce często czyni egzekucję bezskuteczną, zwłaszcza gdy dłużnik nie posiada majątku osobistego. Ponadto w klauzuli wykonalności wydanej przeciwko małżonkowi dłużnika sąd z urzędu ogranicza jego odpowiedzialność do majątku objętego wspólnością majątkową, co jest istotną informacją dla komornika, który nie może zająć wynagrodzenia za pracę małżonka dłużnika ani jego przedmiotów osobistych nabytych przed ślubem lub otrzymanych w drodze darowizny. Procedura ta wymaga od wierzyciela dużej staranności już na etapie zawierania umowy z dłużnikiem, gdyż zaniedbanie odebrania zgody małżonka w formie pisemnej zamyka drogę do późniejszego uzyskania klauzuli wykonalności na majątek wspólny.
Natychmiastowa wykonalność wyroku a klauzula wykonalności w praktyce
Relacja między rygorem natychmiastowej wykonalności a klauzulą wykonalności jest często mylona przez osoby niezwiązane z prawem, tymczasem są to dwie odrębne instytucje prawne, które jednak ściśle ze sobą współpracują w celu przyspieszenia egzekucji. Rygor natychmiastowej wykonalności to cecha nadawana wyrokowi nieprawomocnemu przez sąd, która pozwala na jego wykonanie jeszcze przed upływem terminu do wniesienia apelacji, co jest wyjątkiem od zasady, że wykonuje się tylko wyroki prawomocne. Jednakże sam rygor natychmiastowej wykonalności wpisany w treść wyroku nie wystarcza do pójścia do komornika, ponieważ konieczne jest jeszcze uzyskanie klauzuli wykonalności, która potwierdza ten stan rzeczy w sposób formalny i upoważnia organy egzekucyjne do działania. Sąd nadaje klauzulę wykonalności wyrokowi podlegającemu natychmiastowemu wykonaniu bez czekania na jego uprawomocnienie się, co pozwala wierzycielowi zyskać na czasie, często kluczowym w sprawach o alimenty czy o zapłatę wynagrodzenia za pracę.
W praktyce oznacza to, że wierzyciel, który uzyskał wyrok z rygorem natychmiastowej wykonalności, może złożyć wniosek o nadanie klauzuli natychmiast po ogłoszeniu wyroku, a sąd powinien taki wniosek rozpoznać priorytetowo. Ryzyko związane z egzekwowaniem nieprawomocnego wyroku polega na tym, że jeśli sąd drugiej instancji zmieni wyrok i oddali powództwo, wierzyciel będzie musiał zwrócić dłużnikowi wszystko, co wyegzekwował, wraz z kosztami egzekucji, a często także z naprawieniem szkody wyrządzonej egzekucją. Dlatego instytucja ta jest „mieczem obosiecznym” i wymaga od wierzyciela rozwagi, mimo że formalnie klauzula wykonalności jest w pełni ważna i skuteczna do momentu ewentualnego uchylenia rygoru lub zmiany wyroku. Klauzula wykonalności nadana na podstawie rygoru natychmiastowej wykonalności wygląda tak samo jak zwykła klauzula, z tą różnicą, że podstawą jej wydania nie jest prawomocność, lecz właśnie ów rygor, co jest zaznaczone w aktach sprawy, ale dla komornika moc wiążąca jest identyczna.
Elektroniczne postępowanie upominawcze a klauzula wykonalności w e-sądzie
Specyfika elektronicznego postępowania upominawczego (EPU) wprowadziła rewolucyjne zmiany w sposobie nadawania klauzuli wykonalności, przenosząc cały proces do sfery wirtualnej i eliminując papierowe dokumenty z obrotu między sądem a komornikiem. W systemie EPU, obsługiwanym przez Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie, nakaz zapłaty wydawany jest w formie elektronicznej, a po jego uprawomocnieniu się system teleinformatyczny automatycznie generuje tytuł wykonawczy, czyli e-klauzulę wykonalności. Wierzyciel nie otrzymuje do ręki papierowego odpisu nakazu z pieczęcią, lecz uzyskuje dostęp do elektronicznego tytułu wykonawczego w swoim koncie użytkownika, co znacznie przyspiesza obrót prawny i obniża koszty, ponieważ opłata za wniosek w EPU jest niższa niż w tradycyjnym postępowaniu. Kluczową różnicą jest to, że wierzyciel składa wniosek o wszczęcie egzekucji również drogą elektroniczną, wskazując wybranego komornika, który pobiera tytuł wykonawczy bezpośrednio z systemu EPU, bez konieczności przesyłania papierowych dokumentów pocztą.
To rozwiązanie eliminuje ryzyko zagubienia tytułu wykonawczego oraz skraca czas potrzebny na doręczenie dokumentów, co jest niezwykle istotne w sprawach, gdzie liczy się szybkość działania, na przykład przy masowej windykacji należności. Jednakże specyfika e-klauzuli wiąże się z pewnymi ograniczeniami, ponieważ system ten działa sprawnie tylko w sprawach nieskomplikowanych, w których stan faktyczny nie budzi wątpliwości i nie wymaga przeprowadzania postępowania dowodowego. Jeśli dłużnik wniesie sprzeciw, sprawa traci charakter elektroniczny i trafia do sądu właściwości ogólnej, gdzie procedura nadawania klauzuli wraca na tory tradycyjne, papierowe. Warto podkreślić, że e-klauzula ma taką samą moc prawną jak tradycyjna pieczęć sądowa, a komornik prowadzący egzekucję na jej podstawie posiada pełen wachlarz uprawnień do zajmowania majątku dłużnika, przy czym dłużnik ma prawo weryfikować istnienie i treść takiego tytułu w systemie sądu elektronicznego.
Zażalenie na postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności w terminie
Dłużnik, przeciwko któremu została nadana klauzula wykonalności, nie jest pozbawiony środków obrony i przysługuje mu prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o nadaniu klauzuli, jeśli uważa, że sąd naruszył przepisy proceduralne. Termin na wniesienie zażalenia wynosi tydzień od daty doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji wraz z odpisem tytułu wykonawczego, co jest momentem kluczowym, ponieważ dłużnik zazwyczaj dopiero wtedy dowiaduje się o istnieniu klauzuli. W zażaleniu dłużnik może podnosić zarzuty formalne, takie jak brak prawomocności orzeczenia, błędne oznaczenie dłużnika czy też naruszenie przepisów o właściwości sądu, ale nie może w tym postępowaniu podważać zasadności samego długu, do czego służy powództwo przeciwegzekucyjne. Zażalenie wnosi się do sądu, który wydał klauzulę, a ten może je uwzględnić we własnym zakresie lub przekazać do rozpoznania sądowi wyższej instancji, co wstrzymuje w pewnym zakresie działania komornika, choć nie powoduje automatycznego umorzenia egzekucji.
Wniesienie zażalenia wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty sądowej oraz spełnienia wymogów formalnych pisma procesowego, a braki w tym zakresie mogą skutkować odrzuceniem środka zaskarżenia. Skuteczne zażalenie prowadzi do uchylenia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności, co z kolei jest podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego i obciążenia wierzyciela kosztami egzekucji, dlatego jest to potężne narzędzie w rękach dłużnika, który potrafi wykazać błędy proceduralne sądu. Należy jednak pamiętać, że sąd rozpoznający zażalenie bada jedynie poprawność nadania klauzuli w świetle dokumentów znajdujących się w aktach sprawy w dacie orzekania, nie wchodząc w merytoryczną ocenę sporu. W przypadku klauzul nadawanych na akty notarialne lub inne tytuły niebędące orzeczeniami sądowymi, rola zażalenia jest jeszcze bardziej doniosła, gdyż jest to pierwsza sądowa kontrola prawidłowości tytułu egzekucyjnego, co daje dłużnikowi szansę na zakwestionowanie formalnych podstaw egzekucji.
Ile trwa nadanie klauzuli wykonalności w polskim postępowaniu cywilnym
Czas oczekiwania na nadanie klauzuli wykonalności jest jednym z najbardziej frustrujących aspektów dla wierzycieli, ponieważ przepisy teoretycznie narzucają sądom szybkie działanie, nakazując rozpoznanie wniosku niezwłocznie, nie później niż w terminie trzech dni od jego złożenia. Rzeczywistość sądowa jednak drastycznie odbiega od tego ustawowego instrukcyjnego terminu, a faktyczny czas oczekiwania zależy od obłożenia danego wydziału sądu, kompletności wniosku oraz skomplikowania sprawy. W małych sądach rejonowych klauzula może zostać nadana w ciągu tygodnia lub dwóch, natomiast w dużych aglomeracjach, gdzie wpływają tysiące spraw miesięcznie, procedura ta może trwać nawet kilka miesięcy, co skutecznie opóźnia moment odzyskania pieniędzy. Do tego czasu należy doliczyć czas obiegu korespondencji sądowej, gdyż samo wydanie postanowienia nie jest równoznaczne z fizycznym otrzymaniem dokumentu przez wierzyciela.
Opóźnienia mogą wynikać również z konieczności sprawdzenia, czy orzeczenie jest prawomocne, co wiąże się z oczekiwaniem na zwrotne potwierdzenia odbioru korespondencji przez dłużnika, a w przypadku problemów z doręczeniem procedura ta może się przeciągać w nieskończoność. Jeżeli dłużnik mieszka za granicą lub unika odbierania pism, stwierdzenie prawomocności, a co za tym idzie nadanie klauzuli, staje się procesem wielomiesięcznym. Wierzyciel ma ograniczone możliwości przyspieszenia tego procesu, choć w skrajnych przypadkach może złożyć skargę na przewlekłość postępowania, jeśli bezczynność sądu jest rażąca i nieuzasadniona. Warto zatem systematycznie monitorować stan sprawy w portalu informacyjnym sądów lub telefonicznie w biurze obsługi interesanta, aby na bieżąco reagować na ewentualne wezwania do uzupełnienia braków i nie dopuścić do sytuacji, w której wniosek leży nierozpoznany przez wiele tygodni.
