Odszkodowanie za błąd medyczny

Błędy medyczne na ogół przynoszą wiele negatywnych skutków dla zdrowia pacjentów, którzy mieli nieszczęście stać się ich ofiarami. Usunięcie ich następstw wymaga niejednokrotnie długotrwałego leczenia, które niesie za sobą nie tylko cierpienia fizyczne, ale także psychiczne. Bardzo często łączy się także ze znacznymi wydatkami. Wszystko to powoduje, że z tytułu poniesionych w ten sposób szkód przysługuje odpowiednie odszkodowanie. 

Czym jest błąd medyczny?

Zaznaczyć trzeba, że pojęcie „błędu medycznego” nie zostało zdefiniowane wprost w żadnym przepisie polskiego prawa. Powszechnie jest jednak przyjęte, iż przez to pojęcie rozumie się każde nieumyślne działanie, zaniedbanie lub zaniechanie lekarza, lekarza dentysty, pielęgniarki, położnej, ratownika medycznego lub innej osoby wykonującej zawód medyczny, które powoduje powstanie szkody u pacjenta. Pośrednią definicję „błędu medycznego” zawiera  ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 581). Posługuje się ona pojęciem „zdarzenia medycznego”, którego wszystkie cechy odpowiadają tym, którymi charakteryzuje się „błąd medyczny”. Wskazuje ona, iż „zdarzenie medyczne” to zaistniałe w trakcie udzielania lub w efekcie udzielenia bądź zaniechania udzielenia świadczenia zdrowotnego:

• zakażenie pacjenta biologicznym czynnikiem chorobotwórczym,
• uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia pacjenta, albo
• śmierć pacjenta,

którego z wysokim prawdopodobieństwem można było uniknąć w przypadku udzielenia świadczenia zdrowotnego zgodnie z aktualną wiedzą medyczną albo zastosowania innej dostępnej metody diagnostycznej lub leczniczej, chyba że doszło do dających się przewidzieć normalnych następstw zastosowania metody, na którą pacjent wyraził świadomą zgodę.

Warto wyjaśnić, że uszkodzenie ciała to wszelkie rodzaje naruszenia spójności fizykalnej człowieka, powodujące jej zniszczenie, a więc zerwanie ciągłości tkanek ciała lub jego organów. Może to być więc powstanie rany, złamanie czy też utrata części ciała, etc. Z kolei rozstrój zdrowia, może być skutkiem uszkodzenia ciała, bądź też powstać w sposób samoistny. Polega on na spowodowaniu dysfunkcji organizmu człowieka poprzez wywołanie niewłaściwego działania układów lub systemów będących jego częścią składową, takich jak na przykład system nerwowy czy układ pokarmowy. Nie wywołuje on jednak w ten sposób ich widocznego uszkodzenia.

W tym miejscu wskazać trzeba, że sam błąd medyczny jest pojęciem szerszym, niż błąd lekarski, choć często pojęcia te stosowane są zamiennie i uważane za tożsame. Takie podejście jest jednak z punktu widzenia prawnego całkowicie błędne. 

Czym jest błąd lekarski?

Błąd lekarski powstaje wskutek działania działania osoby będącej tylko i wyłącznie lekarzem. Stanowi więc niejako jedynie część pojęcia błędu medycznego, w jego węższym ujęciu. Sąd Najwyższy wskazał w sposób jednoznaczny, że „błędem w sztuce lekarskiej nazwiemy czynność bądź zaniechanie lekarza w zakresie diagnozy i terapii, niezgodną z nauką medycyny w zakresie dla lekarza dostępnym”. Tak więc, błędy lekarskie to błędy medyczne, popełnione wyłącznie przez lekarzy, a nie osoby wykonujące inne zawody medyczne. 

Jakie są rodzaje błędów medycznych?

Przyjmuje się, że istnieją cztery podstawowe rodzaje błędów medycznych:

• diagnostyczny,
• terapeutyczny,
• techniczny,
• organizacyjny.

Ten pierwszy może polegać na:

• postawieniu diagnozy, która jest nieprawidłowa w zakresie stanu zdrowia pacjenta lub charakteru jego schorzenia, 
• dokonaniu wadliwej interpretacji prawidłowo wykonanego badania diagnostycznego,

Obydwie te pomyłki na ogół powodują wdrożenie niewłaściwej metody terapii bądź leczenia.wobec pacjenta, którego dotyczą. Tym samym, błąd diagnostyczny wynika z omyłek popełnionych przez osobę wykonującą zawód medyczny w trakcie przeprowadzania wstępnych czynności z chorym, które mają charakter stricte rozpoznawczy.  Może to być na przykład postawienie diagnozy bez osobistego zbadania pacjenta, nieprzeprowadzenie z nim koniecznego wywiadu, czy też zaniechanie przeprowadzenia odpowiednich badań laboratoryjnych.

Błąd terapeutyczny sprowadza się do podjęcia niewłaściwych czynności leczniczych, jakie powodują skutek w postaci  nieskutecznego przebieg procesu leczenia pacjenta. Może on powstać wskutek: 

• dokonania wadliwego rozpoznania – w takim przypadku stanowi on kontynuację błędu diagnostycznego. 
• dokonania wprawdzie prawidłowego rozpoznania i diagnozy, jednak zastosowania na ich podstawie wadliwego postępowania leczniczego.  

Mogą to być przykładowo: pozostawienie pacjenta po operacji bez właściwego nadzoru, niewłaściwe dawkowanie leków. przeprowadzenie zabiegu pomimo istnienia w tym względzie przeciwwskazań lekarskich, zastosowaniu przestarzałej i już niestosowanej metody leczenia. 

Błąd techniczny to niewłaściwe realizowanie czynności podejmowanych przez personel medyczny, zarówno stricte medycznych, a więc wykonywanych w trakcie procesu leczenia, jak i w technicznych w wąskim rozumieniu tego słowa. Z prawnego punktu widzenia oznacza on naruszenie powszechne obowiązujących reguł ostrożności przy podejmowaniu ściśle określonych czynności medycznych. Przykładami takich błędów mogą być: niewłaściwe wykonanie zabiegu lub badania diagnostycznego, niewykonanie koniecznych czynności okołozabiegowych, jak na przykład brak przeliczenia chust operacyjnych, narzędzi chirurgicznych lub niesprawdzenie stanu aparatury medycznej, pozostawienie przez lekarza w ciele pacjenta chusty operacyjnej, gazika, etc., 

Błąd organizacyjny związany jest z wadliwym funkcjonowaniem danej placówki medycznej, na przykład szpitala czy też przychodni. Powstaje wskutek naruszenia przyjętych w niej reguł postępowania, które muszą być oparte na obowiązujących przepisach prawa. Jako taki obciąża  przede wszystkim osoby kierujące zakładami zdrowia, które podejmują niewłaściwe decyzje w ramach swoich obowiązków służbowych oraz podmioty odpowiedzialne za pełnienie funkcji administracyjnych lub organizacyjnych. W prawnym ujęciu błąd tego rodzaju oznacza naruszenie powszechne obowiązujących reguł ostrożności przy podejmowaniu ściśle określonych decyzji związanych z organizacją pracy palcówki medycznej. Do błedó tego rodzaju należą: zaniedbania logistyczne, jak na przykład brak odpowiedniego sprzętu medycznego, narzędzi czy leków, zaniedbania dotyczące prowadzenia dokumentacji medycznej, nieprzestrzeganie zasad reżimu sanitarnego i dopuszczenie w efekcie do powstania zakażenia wewnątrzszpitalnego bądź brak wystarczającej liczby personelu medycznego,

Dodać trzeba, że klasyfikacja błędów medycznych może opierać się także na konkretnym przedstawicielu zawodu medycznego, który się ich dopuszcza.

Z tego punktu widzenia można więc wyróżnić błędy:

• lekarzy, takie jak na przykład niewykonanie wszystkich niezbędnych badań diagnostycznych, nierozpoznanie objawów danego schorzenia, pomimo wystąpienia jego oczywistych symptomów,  uszkodzenie narządów ciała lub nerwów podczas wykonywania operacji itd.,
• stomatologów, przykładowo usunięcie zdrowego uzębienia, czy złamanie szczęki podczas zabiegu wszczepiania implantu zawinione niewłaściwą techniką operacyjną
• położnych, polegające przykładowo na zbyt późnym wykonaniu lub niewykonaniu w ogóle cesarskiego cięcia, pomimo iż istniały wskazania medyczne do jego przeprowadzenia, błędna diagnostyka stanu matki i płodu, która spowodowała nierozpoznanie wady lub choroby, brak odpowiedniego monitorowania stanu matki i dziecka. zbyt późne wezwanie lekarza do rodzącej, uszkodzenie głowy dziecka wskutek użycia kleszczy, naruszenie standardów okołoporodowych, 
• pielęgniarek, takie jak na przykład zaniedbywanie sprawowania odpowiedniej opieki nad pacjentami, nieprawidłowe podłączenie kroplówki albo podawanie leku w innej dawce niż zlecona, zbagatelizowanie zgłaszanych przez pacjenta objawów, niewłaściwe monitorowanie stanu chorego, dopuszczenie do powstania odparzeń lub odleżyn,
• ratowników medycznych, na przykład – zgon lub uraz pacjenta powstałe na skutek upadku podczas przenoszenia na noszach, niezadysponowanie zespołu ratownictwa medycznego do pacjenta wymagającego interwencji, zbyt długi czas oczekiwania pacjenta na zespół ratownictwa medycznego, zbyt długie oczekiwanie na przekazanie pacjenta przez zespół ratownictwa medycznego na oddziale ratunkowym lub izbie przyjęć

Jak powstaje błąd medyczny?

Powstanie błędu medycznego jest procesem złożonym i stanowi wypadkową wielu czynników, do których należą:

• działanie osoby wykonującej zawód medyczny, niezgodne z powszechnie uznanym stanem wiedzy medycznej, 
• niezachowanie przez nią należytej staranności w wykonywaniu swoich obowiązków oraz postępowanie w sposób lekkomyślny lub niedbały, które ma postać tzw. winy nieumyślnej,
• poniesienie szkody przez pacjenta, 
• istnienie związku przyczynowego pomiędzy popełnionym błędem, a szkodą pacjenta w postaci jego śmierci, uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia.

Podkreślić trzeba, że w procesach dotyczących błedu lekarskiego nie wymaga się przeprowadzenia ustalenia związku przyczynowego w sposób absolutnie pewny. Wynika to z faktu, iż sytuacjach, w których chodzi o zdrowie i życie ludzkie nie można mówić o całkowitej pewności, lecz co najwyżej o wysokim stopniu prawdopodobieństwa faktu, iż szkoda wynikła z określonego zdarzenia. Jeżeli więc prawdopodobieństwo to zostanie udowodnione przez poszkodowanego, wówczas istniejący związek przyczynowy uznaje się za ustalony.

Czym jest obowiązek należytej staranności osoby wykonującej zawód medyczny?

Na wstępie wskazać należy, że każda osoba wykonująca zawód medyczny zobowiązana jest do   zachownia najwyższej staranności działania przy każdym przejawie kontaktu z pacjentem. Dotyczy to każdego etapu leczenia, a więc:

• badań diagnostycznych, 
• procesu leczniczego, 
• sprawowania opieki po jego zakończeniu. 

Zgodnie z obowiązującym prawem, powinna ona być szczególnie wysoka ze względu na profesjonalny, a więc fachowy charakter działań tych podmiotów, a także z uwagi na fakt, iż ich czynności dotyczą szczególnie wrażliwego przedmiotu, który stanowią zdrowie i życie człowieka.

Tym samym lekarz powinien przeprowadzać wszelkie zabiegi zgodnie ze sztuką i nauką lekarską oraz najwyższą starannością wymaganą od profesjonalisty. Na lekarzu bowiem, jak na każdym profesjonaliście, spoczywa obowiązek kompetencji. Chodzi przy tym o kompetencje rzeczywiste i merytoryczne, nie zaś formalne, jedynie stwierdzone dyplomem lub odpowiednim certyfikatem. Ignorancja w tym zakresie stanowi jego ewidentną winę. Skutkiem tego jest sytuacja, że o zawinieniu lekarza przesądza nie tylko brak wystarczającej wiedzy i umiejętności praktycznych, ale także dopuszczenie się zwykłej niezręczności lub nieuwagi przy wykonywaniu czynności zdrowotnych, brak odpowiedniej przezorności, jak również przeoczenie lub zapomnienie. Zasadą jest więc, że lekarz odpowiada za każdą winę cywilną, nawet za jej najbardziej błachy przejaw. Na Według takich samych reguł kształtuje się odpowiedzialność wszystkich innych przedstawicieli zawodów medycznych. Dodać trzeba, że na zakres wymaganej staranności w działaniu nie ma żadnego wpływu okoliczność, czy świadczenia zdrowotne udzielane są nieodpłatnie, czy też odpłatnie, czyli na komercyjnych zasadach. Pamiętać jednak przy tym trzeba, że  wymagania wysokiej staranności, jakiej oczekuje się od lekarzy, nie mogą przekładać się na przypisywanie im obowiązków praktycznie niemożliwych do wykonania. Jest to wypadkową założenia, że z pewnego rodzaju czynnościami medycznymi nieodłącznie wiąże się zwiększone ryzyko powstania szkody, którego niejednokrotnie nie da się wyłączyć ani uniknąć, nawet przy zachowaniu maksymalnego poziomu staranności. 

Czy zgoda pacjenta na wykonanie zabiegu wyłącza odpowiedzialność sprawcy za błąd medyczny?

Zasadą jest, że każdy pacjent, który ma zostać poddany zabiegowi medycznemu wyraża uprzednio zgodę na jego wykonanie. Ma ona postać oświadczenia, że zapoznał się z ryzykiem, jakie niesie ona za sobą, jak również, iż ma świadomość wystąpienia możliwych powikłań, za które placówka medyczna nie będzie ponosić odpowiedzialności. Nnie oznacza to, że w przypadku, w którym świadczenie zdrowotne zostanie przeprowadzone w sposób nieprawidłowy, zgoda taka legalizuje wadliwe czynności zakładu opieki zdrowotnej lub jego personelu. Nie obejmuje ona bowiem zdarzeń spowodowanych błędem medycznym, wynikającym z ich zawinionego działania lub zaniechania.  

Kto odpowiada za błędy medyczne?

Generalnie o tym kto odpowiada za błędy medyczne decydują indywidualne okoliczności danego przypadku. Uzależnione to jest od wielu czynników, zwłaszcza:

• osoby sprawcy, który dopuścił się popełnienia błędu medycznego wywołującego szkodę, 
• rodzaju błędu,
• okoliczności w jakich doszło do jego powstania. 

Odpowiedzialność z tego tytułu może obciążać lekarza lub osobę wykonującą inny zawód medyczny, placówkę, w której wykonywał on swoje czynności, bądź ubezpieczyciela, a więc zakład ubezpieczeń. 

Ogólne reguły w tym przedmiocie są następujące:

• lekarz zatrudniony na umowie o pracę nie ponosi odpowiedzialności cywilnej za popełnione błędy medyczne. Obciąża ona placówkę, w której by on zatrudniony. a on sam uzyskuje w takiej sprawie jedynie status świadka, ponosząc tylko i wyłącznie odpowiedzialność zawodową oraz pracowniczą wobec swojego pracodawcy. 
• lekarz zatrudniony w oparciu o umowę cywilnoprawną ponosi odpowiedzialność solidarną za popełniony błąd lekarski, wraz z placówką na rzecz której wykonywał on swoje czynności. 
• lekarz prowadzący swoją działalność w formie indywidualnej praktyki, ponosi wyłączną odpowiedzialność za swoje uchybienia. 

W powyższym kontekście nie można  pominąć odpowiedzialności ubezpieczyciela, a więc zakładu ubezpieczeń, w którym dany lekarz bądź zakład opieki zdrowotnej jest ubezpieczony właśnie od skutków błędów medycznych. 

Tak więc, za błąd medyczny może odpowiadać:

• osoba wykonująca zawód medyczny, na przykład lekarz,
• placówka, w której wykonywała ona swoje czynności, na przykład szpital, przychodnia, czy też inny zakład opieki zdrowotnej,
• ubezpieczyciel lekarza lub danej placówki medycznej. 

Zaznaczyć także trzeba, że na ogół odpowiedzialność wszystkich tych podmiotów krzyżuje się i jest ze sobą ściśle powiązana.

Na jakiej podstawie prawnej powstaje cywilna odpowiedzialność za błąd medyczny?

Podstawa prawna odpowiedzialności cywilnej za błąd medyczny zawarta jest w przepisach Kodeksu cywilnego, a dokładnie w jego art. 415 oraz 445. Pierwszy z nich stanowi, iż kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Odszkodowanie za tego rodzaju uchybienie  jest zasądzane właśnie w oparciu o tą normę prawną, przy czym wspomniany akt prawny określa także zasady odpowiedzialności sprawcy szkody.

Czego można się domagać z tytułu popełnienia błędu medycznego?

Każdej osobie, która poniosła szkodę wskutek popełnienia w stosunku do niej błędu medycznego przysługują na podstawie powyżej wskazanych przepisów ściśle określone roszczenia cywilnoprawne. W tym zakresie ma ona prawo do: 

• odszkodowania,
• zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,
• innych świadczeń. 

Warto zaznaczyć, że pojęcia odszkodowanie i zadośćuczynienia są często mylone i używane zamiennie na określenie wszystkich świadczeń należnych osobie poszkodowanej. Tymczasem mają one zupełnie inne charktery i przeznaczenie, o czym piszę poniżej.

Odszkodowanie za błąd medyczny

Odszkodowanie za błąd medyczny jest świadczeniem, którego celem jest naprawienie wyrządzonej przez sprawcę szkody majątkowej. Jego celem jest ścisłe wyrównanie straty, którą osoba poszkodowana poniosła na skutek zaistniałego wypadku, czyli w tym wypadku błędu medycznego. Trzeba jednak pamiętać, że dotyczy to tylko i wyłącznie sfery materialnej. Odniesiona szkoda bowiem może dotknąć osoby poszkodowanego (na przykład w zakresie pokrycia kosztów leczenia odniesionych obrażeń fizycznych), jaki i jego majątku (w postaci pokrycia kosztów zniszczonych rzeczy).

W myśl obowiązujących przepisów, odszkodowanie za błąd medyczny powinno objąć naprawienie szkody wyrządzonej przez sprawcę, według wyboru poszkodowanego, przez:

• przywrócenie stanu poprzedniego, bądź 
• zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. 

Zastrzeac przy tym trzeba, że gdyby to pierwsze było niemożliwe albo pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, wówczas odszkodowanie ograniczone jest wyłącznie do świadczenia w pieniądzu. Wysokość odszkodowania, co do zasady, powinna być ustalona według cen z daty jego ustalenia.  Dodać trzeba, iż naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkoda nie została mu wyrządzona, na przykład w postaci utraconych zarobków.

W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia. Jeżeli ktoś stał się inwalidą, wówczas odpowiednie żądanie może obejmować także sumę potrzebną na pokrycie kosztów przygotowania do innego zawodu.

Zadośćuczynienie za błąd medyczny

Podstawą prawną do uzyskania zadośćuczynienia za błąd medyczny jest art. 445 § 1, w zw. z art. 444 Kodeksu cywilnego, w myśl którego – w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Charakter prawny zadośćuczynienia jest zupełnie inny niż odszkodowania. Stanowi ono bowiem  jednorazowe świadczenie pieniężne, przyznawane z tytułu wyrządzonej przez sprawcę szkody niemajątkowej, a więc tzw. „krzywdy”. Przejawia się ona w doznawanych przez poszkodowanego negatywnych przeżyciach w postaci cierpień  psychicznych i fizycznych, wśród których można wymienić, w szczególności: 

• ból, 
• negatywne i zmienne nastroje, 
• depresję, 
• pogorszenie się jakości życia,
• ogólne przygnębienie. 

Zadaniem zadośćuczynienia jest złagodzienie skutków, będące następstwem nieszczęśliwego zdarzenia, a więc inaczej niż w przypadku odszkodowania, którego celem jest dokładne wyrównanie powstałych szkód. Tym samym, o ile odszkodowanie obejmuje wyrównanie strat materialnych i niematerialnych, o tyle zadośćuczynienie ma funkcję czysto kompensacyjną i dotyczy tylko i wyłącznie wyrządzenia krzywdy na osobie o charakterze niemajątkowym. Jego celem jest zrekompensowanie wszystkich negatywnych przeżyć, jakie były udziałem poszkodowanego, przy uwzględnieniu stopnia oraz czasu trwania cierpienia jakim został on dotknięty, jak również takich elementów jak: 

• ograniczenia w funkcjonowaniu codziennym, 
• uniemożliwienie rozwoju osobistego, 
• wyłączenie z normalnego życia, 
• uniemożliwienie pełnej możliwości zarobkowania.

Z punktu widzenia prawnego, zadośćuczynienie ma charakter całościowy, obejmuje bowiem zarówno doznane przez poszkodowanego cierpienia o charakterze bieżącym, jak i te, które będą jego udziałem w przyszłości. W tym celu poszkodowany powinien otrzymać od osoby odpowiedzialnej za szkodę sumę pieniężną w takiej wysokości, aby mógł za jej pomocą zatrzeć lub co najmniej złagodzić poczucie krzywdy i odzyskać równowagę psychiczną. Zaznaczyć przy tym trzeba, że dotychczasowa stopa życiowa poszkodowanego nie wpływa na wysokość zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Na jaką wysokość odszkodowania i zadośćuczynienia można liczyć w razie popełnienia błędu medycznego?

Na wstępie zaznaczyć trzeba, iż nie da się dokładnie i jednoznacznie wskazać na jaką wysokość odszkodowania i zadośćuczynienia może liczyć osoba poszkodowana błdem medycznym. Kwota odszkodowania z tej przyczyny zależy od indywidualnych okoliczności i uwarunkowań konkretnego przypadku, a w szczególności od tych zmiennych, jaki zostały wskazane powyżej. Należą od nich przede wszystkim:

• rodzaj doznanej szkody,
• wielkość (wysokość) doznanej szkody,
• zakres i czas trwania cierpień  psychicznych i fizycznych poszkodowanego,
• kosztów poniesionych przez niego na zniesienie jej negatywnych skutków, w tym kosztów leczenia, etc.

Ogólnie można stwierdzić, że wysokość roszczeń zgłaszanych w procesach odszkodowawczych z tytułu błędów medycznych wynosi średnio od 10 000, 00 do 1. 000 000, 00 złotych, choć są oczywiście procesy, w których kwota żądania przenosi te sumy. Same odszkodowania za błędy lekarskie są orzekane przez Sądy w bardzo różnej wysokości.

Gwoli przykładu wskazać mogę, iż zasądziły one jako zadośćuczynienie oraz odszkodowanie za błąd w sztuce lekarskiej:

• odszkodowanie za błąd lekarski przy porodzie – ponad 3. 000 000 złotych na rzecz dziecka trwale niezdolnego do samodzielnego życia wskutek popełnienia błędu okołoporodowego, 
• 1. 000 000 złotych z tytułu śmierci dziecka,
• 186. 000 złotych na rzecz pacjentki, u której pozostawiono chustę operacyjnej w jamie brzusznej w trakcie operacji usunięcia wyrostka robaczkowego i torbiela jajnika.

Jakie inne roszczenia przysługują poszkodowanemu z tytułu popełnienia błędu medycznego?

Poza świadczeniami głównymi, a więc odszkodowaniem i zadośćuczynieniem, poszkodowanemu w pewnych okolicznościach przysługują także roszczenia innego rodzaju. 

Najważniejszym z nich jest renta, będąca pieniężnym świadczeniem okresowym płatnym na ogół w odstępach miesięcznych, i przysługującym w przypadku, gdy w wyniku błędu medycznego osoba poszkodowana nie jest ona zdolna do samodzielnej egzystencji lub wymaga stałego leczenia, w wyniku czego:

• utraciła całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej,
• zwiększyły się jej potrzeby,
• zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość.

Jeżeli w chwili wydania wyroku przez sąd wysokości szkody nie da się dokładnie ustalić, wówczas poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa.

Z ważnych powodów Sąd może na żądanie poszkodowanego przyznać mu odszkodowanie jednorazowe, w miejsce renty lub jej części. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy stał się on inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu.

Zaznaczyć należy, że w przypadku popełnienia błędu medycznego, wszystkie opisane powyżej roszczenia mogą przysługiwać osobie poszkodowanej – jednocześnie.

Świadczenia dla osób nie będących bezpośrednio poszkodowanymi z tytułu popełnienia błędu medycznego

Musisz wiedzieć, że Świadczenia z tytułu popełnienia błędu medycznego przysługują nie tylko samej osobie poszkodowanej, ale także innym osobom wskazanym w przepisach obowiązującego prawa. I tak:

• jeżeli nastąpił zgon poszkodowanego wskutek doznania uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, zobowiązany do naprawienia szkody powinien dokonać zwrotu kosztów leczenia i pogrzebu tej osobie, która je poniosła,
• osoba względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od sprawcy szkody odpowiedniej renty. Przysługuje ona w wysokości stosownej do jej potrzeb oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego,
• takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania. Warunkiem jest jednak, aby z okoliczności wynikało, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.

Ponadto, Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego:

• stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej,
• odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę,
• odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w razie doznania przez poszkodowanego ciężkiego i trwałego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, skutkującego niemożnością nawiązania lub kontynuowania przez niego więzi rodzinnej.

Jak uzyskać odszkodowanie za błąd lekarski?

Uzyskanie odszkodowania za błąd medyczny nie jest sprawą prostą i wymaga wykonania szeregu czynności, od których spełnienia przepisy prawa uzależniają skuteczne wystąpienie z roszczeniem w tym przedmiocie. Przede wszystkim konieczne jest na wstępie określenie rodzaju i wysokości szkody, jaką została dotknięta osoba poszkodowana, co pozwoli na określenie wysokości żądanej kwoty. Kolejny krok polega na zgromadzeniu wszelkiej koniecznej dokumentacji związanej ze zdarzeniem, które wywołało szkodę oraz ustalenie okoliczności, jakie mu towarzyszyły. W tym celu niezbędne jest przede wszystkim:

• wskazanie świadków, którzy będą w stanie zaświadczyć, iż doszło do wypadku oraz jakie były jego skutki, 
• zabezpieczenie wszelkich dowodów wskazujących jaka szkoda została poniesiona oraz w jakiej wysokości. Będą to przede wszystkim rachunki za leczenie, zakup leków, cz też przyrządów rehabilitacyjnych oraz wszelakiego rodzaju zaświadczenia lekarskie.

Trzeba przy tym pamiętać, że w przypadku błędu medycznego występuje szczególnego rodzaju środek dowodowy, a mianowicie dokumentacja medyczna. W szczgólności jest to wypis ze szpitala oraz kompletna historia choroby. Najlepszym wyjściem jest w tym zakresie zwrócenie się przez pacjenta, bezpośrednio po zajściu zdarzenia medycznego wywołującego szkodę, o jej wydanie do placówki medycznej w której przebywał. Co bardzo ważne, powinna ona zostać potwierdzona za zgodność z oryginałem przez jej przedstawiciela. 

Następną czynnością jest zwrócenie się do sprawcy szkody na piśmie z wezwaniem o zapłatę odszkodowania i zadośćuczynienia. Wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie za błąd lekarski musi zostać sformułowany w odpowiedni sposób. W jego treści należy wskazać żądaną kwotę oraz termin do którego ma ono zostać uiszczone. Powinien też zostać w nim zawarty w nim opis zdarzenia, które wywołało szkodę oraz podnie takich danych jak datę w którym wystąpiła, dokładną godzinę (jeśli to możliwe) oraz miejsce sporządzenia. Jeżeli sprawca zawarł umowę ubezpieczenia, wówczas z takim wezwaniem należy zwrócić się do zakładu ubezpieczeń.

Jeżeli przedmiotowe wezwanie będzie bezskuteczne, wówczas trzeba zwrócić się z pozwem do właściwego sądu, a więc tego, w okręgu którego pozwany ma miejsce zamieszkania lub siedzibę.

Właściwość rzeczowa sądu w przypadku żądania zasądzenia odszkodowania i zadośćuczynienia będzie zależeć od wartości dochodzonego roszczenia. Jeśli będzie ono przewyższało kwotę 100.000,00 zł, wówczas do rozstrzygnięcia sprawy będzie właściwy sąd okręgowy, jeśli będzie mniejsze, należy się zwrócić do sądu rejonowego.  

W tym miejscu wspomnę, że z uwagi na formalne wymogi wobec zarówno wezwania do zapłaty, jak i przede wszystkim pozwu, ze wszech miar zasadne będzie skorzystanie z pomocy zawodowego prawnika, a więc adwokata lub radcy prawnego. Tylko osoba o odpowiednich kwalifikacjach fachowych i doświadczeniu zawodowo – procesowym będzie w stanie zapewnić, że będą one sporządzone na odpowiednim poziomie i bez błędów merytoryczno – prawnych. Niocenione może być także wsparcie jakiego mecenas udzielić może przy szacowaniu wysokości przysługującego roszczenia oraz gromadzeniu odpowiednich dowodów. Wreszcie nie bez znaczenia będzie jego obecność na sali sądowej, dzięki czemu nie trzeba będzie samotnie stawać oko w oko z sędzią. Oczywiście zawodowy prawnik pieczołowicie zadba także o dotrzymanie wszelkich terminów procesowych oraz będzie w stanie sformułować skutecznie żądania swego klienta, jak również poprowadzić postępowanie w sposób, który będzie gwrantował jego jak najbardziej korzystne wyniki oraz zabezpieczenie interesu prawnego osoby reprezentowanej. 

Czy roszczenie o odszkodowanie za błąd lekarski ulega przedawnieniu?

Na tak zadane pytanie trzeba niestety odpowiedzieć twierdząco – roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej błędem medycznym ulega przedawnieniu. Następuje to z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o:

• szkodzie oraz 
• osobie obowiązanej do jej naprawienia. 

Termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Dłuższy termin przedawnienia dotyczy wypadków, gdy szkoda została spowodowana czynem stanowiącym zbrodnię lub występek.  W takim bowiem przypadku roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem dwudziestu lat od dnia popełnienia przestępstwa. Taki skutek następuje bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

Zaznaczyć trzeba, że ustawodawca wprowadził przepisy bardziej korzystne dla osób niepełnoletnich. Przedawnienie ich roszczeń o naprawienie szkody na osobie nie może bowiem skończyć się wcześniej niż z upływem dwóch lat od uzyskania pełnoletności.

Czy za błąd medyczny sprawca ponosi także odpowiedzialność karną? 

Na koniec warto wspomnieć, że każda osoba wykonująca zawód medyczny podlega odpowiedzialności karnej, jeśli dopuści się popełnienia błędu w wykonywanych czynnościach. Istnieje ona obok i całkowicie niezależnie od odpowiedzialności cywilnej. O jej zasadach dowiesz się z innego artykułu