Prawa pacjenta – kiedy można dochodzić odszkodowania za błąd lekarski?

Każdy pacjent ma prawo do profesjonalnej i zgodnej z aktualną wiedzą medyczną opieki zdrowotnej. Niestety, w praktyce zdarzają się sytuacje, w których lekarz lub inny personel medyczny popełnia błąd, prowadzący do pogorszenia stanu zdrowia, a czasem nawet do trwałego uszczerbku na zdrowiu lub śmierci. W takich przypadkach pacjent lub jego bliscy mogą ubiegać się o odszkodowanie za poniesione szkody. W artykule wyjaśniamy, czym jest błąd lekarski, kiedy można dochodzić roszczeń i jak wygląda procedura ubiegania się o rekompensatę.

Czym jest błąd lekarski?

Błąd lekarski to działanie lub zaniechanie lekarza lub innego członka personelu medycznego, które jest niezgodne z aktualną wiedzą medyczną i prowadzi do szkody po stronie pacjenta. Może dotyczyć różnych etapów procesu leczenia – od postawienia diagnozy, przez wybór metody leczenia, aż po wykonanie zabiegu lub opiekę pooperacyjną.

Wyróżnia się kilka rodzajów błędów medycznych:

• Błąd diagnostyczny – postawienie niewłaściwej diagnozy lub zbyt późne jej ustalenie, co skutkuje opóźnionym leczeniem.
• Błąd terapeutyczny – zastosowanie nieodpowiedniej metody leczenia lub błędne dawkowanie leków.
• Błąd techniczny – nieprawidłowe przeprowadzenie zabiegu operacyjnego lub innej procedury medycznej.
• Błąd organizacyjny – niewłaściwe funkcjonowanie placówki medycznej, np. brak nadzoru, nieprzestrzeganie standardów higieny czy nieodpowiednie warunki leczenia.

Prawa pacjenta w przypadku błędu medycznego

W sytuacji, gdy pacjent padł ofiarą błędu lekarskiego, przysługują mu określone prawa, wynikające m.in. z Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Do najważniejszych należą:

• Prawo do informacji – pacjent ma prawo wiedzieć, co się wydarzyło i dlaczego doszło do komplikacji.
• Prawo do dokumentacji medycznej – ma prawo żądać wglądu i kopii pełnej dokumentacji związanej z leczeniem.
• Prawo do zgłoszenia skargi – może złożyć skargę do kierownictwa placówki, Rzecznika Praw Pacjenta lub organów nadzoru.
• Prawo do dochodzenia roszczeń – może domagać się odszkodowania, zadośćuczynienia lub renty

Kiedy można dochodzić odszkodowania?

Aby móc skutecznie domagać się odszkodowania za błąd lekarski, muszą zostać spełnione trzy podstawowe warunki:

1. Wystąpienie błędu medycznego – działanie lekarza było niezgodne z wiedzą i standardami.
2. Szkoda po stronie pacjenta – np. pogorszenie zdrowia, trwały uszczerbek, ból, cierpienie psychiczne lub śmierć bliskiej osoby.
3. Związek przyczynowy – musi istnieć bezpośredni związek między działaniem medycznym a doznaną szkodą.

 

Jeśli te przesłanki zostaną spełnione, pacjent może żądać m.in.:

• Odszkodowania – za koszty leczenia, rehabilitacji, dojazdów, utracone zarobki.
• Zadośćuczynienia – za ból fizyczny i cierpienie psychiczne.
• Renty – w przypadku trwałej niezdolności do pracy lub konieczności dalszego leczenia.

Jak udowodnić błąd medyczny?

Kluczowym elementem każdej sprawy o błąd lekarski jest materiał dowodowy. Pacjent lub jego pełnomocnik musi przedstawić dokumenty potwierdzające przebieg leczenia i jego skutki. Niezbędne mogą być:

• pełna dokumentacja medyczna,
• opinia niezależnego lekarza lub biegłego sądowego,
• zeznania świadków,
• wyniki badań obrazowych, laboratoryjnych i konsultacji specjalistycznych.

Sprawy o błąd medyczny są zazwyczaj skomplikowane i wymagają wsparcia doświadczonego prawnika oraz opinii ekspertów medycznych.

Jakie są drogi dochodzenia roszczeń?

Pacjent może dochodzić swoich praw na kilka sposobów, w zależności od charakteru sprawy i oczekiwanego rezultatu.

1. Postępowanie cywilne – najczęściej wybierana forma dochodzenia odszkodowania lub zadośćuczynienia. Pozew składa się do sądu powszechnego przeciwko lekarzowi, szpitalowi lub ubezpieczycielowi.
2. Postępowanie karne – jeśli błąd miał charakter rażącego zaniedbania, można złożyć zawiadomienie do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.
3. Postępowanie dyscyplinarne – pacjent może zgłosić sprawę do okręgowej izby lekarskiej, która bada, czy lekarz naruszył zasady etyki zawodowej.
4. Wniosek do Wojewódzkiej Komisji ds. Orzekania o Zdarzeniach Medycznych – możliwy w przypadku leczenia w szpitalu. To szybsza alternatywa dla sądu, choć ogranicza wysokość możliwego odszkodowania.

Terminy dochodzenia roszczeń

Roszczenia za błąd medyczny przedawniają się. Pacjent ma 3 lata od momentu, gdy dowiedział się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej, jednak nie później niż 10 lat od zdarzenia. W przypadku szkody wyrządzonej osobie małoletniej, termin ten może być dłuższy – roszczenie przedawnia się dopiero z chwilą ukończenia przez dziecko 20 lat.

Podsumowanie

Pacjent ma prawo do bezpiecznego i profesjonalnego leczenia. W przypadku, gdy dochodzi do błędu lekarskiego, który skutkuje pogorszeniem stanu zdrowia lub innymi szkodami, możliwe jest dochodzenie odszkodowania i zadośćuczynienia. Kluczowe jest odpowiednie udokumentowanie zdarzenia, zebranie dowodów oraz wybór właściwej ścieżki dochodzenia roszczeń. W takich sytuacjach warto skorzystać z pomocy prawnika i ekspertów medycznych, by skutecznie bronić swoich praw.